Opieka nad koniem to znacznie więcej niż:

ich karmienie dwa razy dziennie i jazda.

Dobrostan konia kształtuje się przez to, co dzieje się przez cały dzień.

Co jedzą?

Ile czasu spędzają na poszukiwaniu pokarmu?

Czy mają dostęp do wody?

Czy mogą swobodnie się poruszać?

Czy mają kontakt z innymi końmi?

Czy ich kopyta są w dobrym stanie?

Czy ich zachowanie uległo zmianie?

Czy ich zęby, szczepienia i program zwalczania pasożytów są odpowiednio zarządzane?

I co najważniejsze:

czy wiesz, jak wygląda normalny stan Twojego konia?

Dobra opieka nad koniem to nie jedno zadanie.

To system codziennej obserwacji, profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz środowiska zaprojektowanego z myślą o potrzebach konia.

Podstawy dobrej opieki nad koniem

Przydatnym sposobem myślenia o dobrostanie koni są trzy fundamentalne potrzeby:

Przyjaciele

Konie to zwierzęta wysoce społeczne i czerpią korzyści z odpowiednich interakcji z innymi końmi.

Pasza objętościowa

Konie ewoluowały tak, aby spędzać znaczną część dnia na wypasie i poszukiwaniu pokarmu.

Swoboda

Konie potrzebują możliwości poruszania się, poznawania swojego otoczenia i dokonywania wyborów.

World Horse Welfare określa je jako 3F – Friends, Forage i Freedom (Przyjaciele, Pasza objętościowa i Swoboda) i zaleca włączanie ich do codziennego zarządzania, gdziekolwiek jest to możliwe.

Jest to znacznie lepszy punkt wyjścia do opieki nad koniem niż proste pytanie:

„Czy mój koń ma boksem, jedzenie i wodę?”

Lepszym pytaniem jest:

„Czy codzienne życie mojego konia pozwala mu zachowywać się jak koń?”

Szybka codzienna lista kontrolna opieki nad koniem

Codziennie

JEDZENIE I WODA

• Dostępna świeża, czysta woda
• Dostępna odpowiednia pasza objętościowa
• Normalny apetyt
• Normalne picie
• Pasza dostosowana do wagi, obciążenia pracą i stanu zdrowia

ZDROWIE

• Jasne spojrzenie i czujność
• Oczy wyglądają normalnie
• Brak nowych ran
• Brak nietypowych zgrubień lub obrzęków
• Brak nieoczekiwanego wzrostu temperatury
• Oddech wydaje się normalny w spoczynku
• Normalne oddawanie moczu
• Odchody wyglądają normalnie

RUCH

• Normalny chód
• Brak widocznej kulawizny
• Brak nietypowej sztywności
• Normalna chęć ruchu

KOPYTA

• Kopyta sprawdzone
• Wyczyszczone podeszwy
• Brak widocznych kamieni, urazów lub nieprawidłowości
• Podkowy dobrze trzymają się, jeśli dotyczy

ZACHOWANIE

• Zachowanie normalne dla tego konia
• Normalne interakcje z innymi końmi
• Brak nietypowego wycofania lub pobudzenia

ŚRODOWISKO

• Bezpieczne ogrodzenie
• Dostępne schronienie
• Bezpieczny boks/padok
• Odpowiednio utrzymane ściółka/środowisko

Ta lista kontrolna nie zastępuje badania weterynaryjnego.

Jej celem jest pomóc Ci zauważyć:

zmianę.

1. Sprawdzaj swojego konia codziennie

Codzienna obserwacja jest jednym z najważniejszych aspektów posiadania konia.

RSPCA zaleca codzienne sprawdzanie koni pod kątem oznak urazów lub chorób, podczas gdy World Horse Welfare radzi, aby konie odwiedzać przynajmniej codziennie, a najlepiej częściej.

British Horse Society idzie jeszcze dalej w swoich praktycznych wskazówkach dotyczących posiadania koni, zalecając, aby konie były sprawdzane co najmniej dwa razy dziennie, niezależnie od tego, czy przebywają w boksie, czy na zewnątrz.

Dokładna rutyna zarządzania będzie zależeć od:

• systemu utrzymania;
• przebywania na wybiegu;
• stanu zdrowia;
• wieku;
• pogody;
• sposobu karmienia;
• indywidualnych potrzeb.

Jednak koń nigdy nie powinien być pozostawiony bez kontroli przez dłuższy czas.

2. Dowiedz się, jak wygląda normalny stan Twojego konia

Ta zasada przewija się przez niemal każdy przewodnik zdrowotny 1KAHU Academy.

Nie uczenie się tylko tego, jak wygląda zdrowy koń.

Dowiedz się, jak wygląda Twój koń, gdy jest zdrowy.

Znasz jego normy:

• apetyt;
• picie;
• odchody;
• oddawanie moczu;
• energia;
• zachowanie;
• ruch;
• postawa;
• interakcje społeczne;
• kondycja ciała.

World Horse Welfare zaleca również zapoznanie się z normalnym stanem spoczynkowym konkretnego konia:

• temperatura;
• tętno;
• oddech.

Podaje typowe zakresy spoczynkowe dla zdrowego dorosłego konia w przybliżeniu:

Temperatura: 37,5–38,5°C

Tętno: 36–42 uderzenia na minutę

Oddech: 8–12 oddechów na minutę

Jednak indywidualne wartości bazowe mają znaczenie, a odczyty mogą się różnić w zależności od takich czynników jak wysiłek fizyczny, otoczenie i stan zdrowia.

Poproś lekarza weterynarii zajmującego się końmi, aby pokazał Ci, jak prawidłowo mierzyć parametry życiowe.

3. Woda jest niezbędna

Każdy koń powinien mieć dostęp do:

czystej, świeżej wody.

World Horse Welfare podkreśla, że brak wody jest niebezpieczny i że woda powinna być dostępna z odpowiedniego, czystego źródła, takiego jak:

• wiadra;
• poidełka;
• poidła automatyczne.

Sprawdzaj systemy wodne codziennie.

Nie zakładaj po prostu, że poidło automatyczne działa, tylko dlatego, że działało wczoraj.

Sprawdź:

• czystość;
• zapas;
• przepływ;
• zamarzanie w chłodne dni;
• zanieczyszczenia;
• uszkodzenia.

I poznaj normalne zachowanie swojego konia podczas picia.

4. Monitoruj zmiany w piciu

Pobór wody może się znacznie różnić w zależności od:

• temperatury;
• wysiłku fizycznego;
• diety;
• wilgotności paszy objętościowej;
• laktacji;
• stanu zdrowia.

Koń jedzący suche siano może mieć inne nawyki związane z pieniem niż ten wypasający się na bogatej w wilgoć pastwisku.

Dlatego:

jedna uniwersalna liczba jest mniej przydatna niż kontekst + indywidualna norma bazowa.

Zwróć uwagę, jeśli Twój koń nagle:

• pije znacznie więcej;
• pije znacznie mniej;
• przestaje pić;
• wielokrotnie podchodzi do wody, nie wykazując oznak normalnego picia.

Istotne zmiany zasługują na zbadanie.

5. Pasza objętościowa powinna stanowić podstawę diety

Konie ewoluowały jako zwierzęta roślinożerne.

Pasza objętościowa może obejmować:

• trawę;
• siano;
• sianokiszonkę;
• odpowiednie alternatywy oparte na włóknie.

British Horse Society opisuje paszę objętościową jako niezbędną w diecie koni i zauważa, że konie ewoluowały tak, aby jeść często, ale w małych porcjach, potencjalnie spędzając wiele godzin każdego dnia na żuciu.

World Horse Welfare podobnie opisuje konie jako zwierzęta głównie roślinożerne i zaleca dietę opartą na paszy objętościowej.

Pasza objętościowa wspiera coś więcej niż tylko dostarczanie kalorii.

Wspiera:

• zdrowie układu pokarmowego;
• naturalne zachowania żywieniowe;
• żucie;
• dobrostan psychiczny.

6. Karm konkretnego osobnika

Nie ma jednej idealnej, uniwersalnej diety dla konia.

Potrzeby żywieniowe zależą od:

• masy ciała;
• kondycji ciała;
• wieku;
• rasy/typu;
• obciążenia pracą;
• jakości paszy objętościowej;
• pastwiska;
• stanu zdrowia;
• statusu rozrodczego.

Niektóre konie utrzymują odpowiednią kondycję głównie dzięki paszy objętościowej oraz odpowiedniej podaży witamin i minerałów.

Inne mają:

• wyższe zapotrzebowanie na energię;
• specjalistyczne potrzeby żywieniowe;
• medyczne wskazania do modyfikacji diety.

World Horse Welfare zauważa, że wiele koni rekreacyjnych może nie wymagać znacznych ilości paszy treściwej i zamiast tego mogą potrzebować jedynie odpowiedniego suplementu witaminowo-mineralnego lub balancera obok paszy objętościowej.

Więcej paszy automatycznie nie oznacza:

lepszej opieki.

7. Wprowadzaj zmiany w diecie stopniowo

Konie mają wrażliwy układ pokarmowy.

Nagłe zmiany w:

• paszy objętościowej;
• paszy treściwej;
• wypasie;
• rutynie

mogą zwiększyć ryzyko problemów trawiennych.

British Horse Society zaleca wprowadzanie zmian w paszy stopniowo, najlepiej w ciągu około 10–14 dni, i podkreśla, że zmiany w rutynie powinny być przeprowadzane progresywnie.

Jest to szczególnie ważne podczas:

• zmiany stajni;
• zmiany siana;
• wprowadzenia wiosennego wypasu;
• wprowadzania konia w trening lub wycofywania go z niego;
• zmiany marek pasz.

8. Monitoruj kondycję ciała, a nie tylko masę ciała

Koń może wyglądać na:

„dużego”

bezkoniecznie posiadania odpowiedniej kondycji ciała.

Podobnie gęsta zimowa sierść może maskować utratę wagi.

Monitoruj:

• wagę, jeśli to możliwe;
• ocenę kondycji ciała (skala BCS);
• rozkład tkanki tłuszczowej;
• stan mięśni;
• zmiany w czasie.

Zdjęcia robione regularnie pod podobnymi kątami mogą również pomóc dostrzec stopniowe zmiany.

Celem nie jest:

„utrzymać każdego konia szczupłego”

ani

„utrzymać każdego konia dobrze obfitego w tkankę tłuszczową.”

Chodzi o:

utrzymanie odpowiedniej kondycji dla zdrowia, wieku i obciążenia pracą danego konia.

9. Unikaj traktowania przysmaków jako pełnowartościowego odżywiania

Marchewki, jabłka i komercyjne przysmaki nie stanowią fundamentu żywienia koni.

Czasami można je stosować odpowiednio w umiarkowanych ilościach, ale ważne pytania dotyczące diety to:

• Czy pasza objętościowa jest odpowiednia?
• Czy dieta jest zbilansowana?
• Czy kondycja ciała jest prawidłowa?
• Czy koń otrzymuje wystarczająco dużo włókna?
• Czy jakiekolwiek schorzenia medyczne wpływają na żywienie?

Najbardziej efektowna część posiadania konia jest często najmniej ważna pod względem żywieniowym.

10. Konie potrzebują kontaktu społecznego

Konie to zwierzęta stadne.

Odpowiedni kontakt społeczny nie jest więc tylko opcjonalnym dodatkiem wzbogacającym.

World Horse Welfare stwierdza, że socjalizacja z innymi końmi jest ważną częścią codziennego życia, a wypas w stadzie może umożliwić:

• więzi społeczne;
• wzajemną pielęgnację (grooming);
• zabawę;
• wspólny odpoczynek;
• poczucie bezpieczeństwa.

Tam, gdzie pełny wypas stadny nie jest możliwy, zarządzanie powinno nadal dążyć do zapewnienia odpowiedniego:

• kontaktu wzrokowego;
• interakcji społecznych;
• najlepiej kontaktu fizycznego,

gdzie jest to bezpieczne i odpowiednie.

Lustro lub zabawka nie powinny być automatycznie traktowane jako substytut innego konia.

11. Konie potrzebują swobody ruchu

Ruch jest fundamentem końskiego życia.

World Horse Welfare zauważa, że konie żyjące na wolności mogą pokonywać znaczne odległości każdego dnia i zaleca stwarzanie możliwości ruchu w warunkach udomowienia.

Może to obejmować:

• wypas;
• zróżnicowany teren;
• systemy tracków (paddock paradise);
• odpowiedni wypas grupowy;
• praca z ziemi;
• jazda w siodle;
• puszczanie luzem na ujeżdżalni.

Istnieje jednak ważna różnica.

Trening to nie dokładnie to samo co swoboda.

Godzinna sesja pod siodłem niekoniecznie rekompensuje spędzenie pozostałych 23 godzin w warunkach bardzo ograniczonego ruchu.

12. Wypas na padoku to coś więcej niż tylko ruch

Padokowanie może zapewnić:

• ruch;
• wypas/poszukiwanie pokarmu;
• kontakt społeczny;
• eksplorację;
• wybór behawioralny.

Jego organizacja powinna uwzględniać:

• jakość pastwiska;
• ogrodzenie;
• rośliny trujące;
• błoto;
• pogodę;
• schronienie;
• wodę;
• dynamikę stada;
• masę ciała;
• ryzyko ochwatu;
• ryzyko urazów.

Nie ma jednej uniwersalnej formuły wypasu odpowiedniej dla każdego konia.

Celem powinno być zmaksymalizowanie dobrostanu przy jednoczesnym zarządzaniu realnymi indywidualnymi zagrożeniami.

13. Zapewnij odpowiednie schronienie

Konie potrzebują ochrony przed trudnymi warunkami środowiskowymi.

W zależności od klimatu i sposobu zarządzania schronienie może obejmować:

• naturalne schronienie;
• wiaty pastwiskowe;
• boks w stajni.

Weź pod uwagę:

• wiatr;
• deszcz;
• ciepło;
• słońce;
• owady;
• zimno.

Nie zakładaj, że skoro koń ma dostęp do boksu:

problem środowiskowy został rozwiązany.

Wentylacja, temperatura, ściółka, czystość, ruch i kontakt społeczny mają znaczenie.

14. Utrzymuj otoczenie w bezpieczeństwie

Regularnie kontroluj otoczenie swojego konia.

Szukaj:

• zepsutych ogrodzeń;
• wystających gwoździ;
• ostrych krawędzi;
• uszkodzonych bram;
• luźnego drutu;
• roślin trujących;
• niestabilnych powierzchni;
• uszkodzonych paśników;
• niebezpiecznego sprzętu.

Coś, co było bezpieczne w zeszłym tygodniu, może nie być bezpieczne dzisiaj.

Konie to duże, silne zwierzęta.

Małe wady środowiskowe mogą powodować poważne urazy.

15. Zarządzanie stajnią ma znaczenie

Jeśli Twój koń spędza czas w boksie, stajnia powinna zapewniać:

• komfort;
• wentylację;
• higienę;
• bezpieczny ruch;
• odpowiednią ściółkę;
• dostęp do wody;
• paszę objętościową;
• kontakt społeczny, jeśli to możliwe.

Usuwaj nadmiar obornika i mokrą ściółkę zgodnie z zastosowanym systemem utrzymania.

Sprawdzaj:

• wodę;
• paszę;
• ściółkę;
• ściany;
• drzwi;
• okucia

codziennie.

16. Szczotkowanie to coś więcej niż tylko dbanie o czystość konia

Pielęgnacja sierści stwarza okazję do dokładnego obejrzenia konia.

Podczas szczotkowania szukaj:

• skaleczeń;
• obrzęków;
• ciepła;
• problemów ze skórą;
• bolesności;
• kleszczy lub pasożytów;
• obtarć;
• nietypowych zgrubień.

World Horse Welfare szczególnie zaleca sprawdzanie ciała i kończyn pod kątem urazów, grudek, obrzęków i ciepła w ramach codziennej oceny stanu zdrowia.

To zmienia czesanie z:

kosmetycznej pielęgnacji

w:

monitorowanie zdrowia.

17. Nie usuwaj włosów czuciowych bez ważnego powodu

Wąsy czuciowe wokół końskiego:

• pyska;
• oczu

pełnią funkcje sensoryczne.

British Horse Society zauważa, że te włosy dotykowe mają własne unerwienie i ukrwienie oraz pomagają koniom poruszać się w otoczeniu.

Procedury pielęgnacyjne powinny szanować końską anatomię zamiast przedkładać nad nią wygląd kosmetyczny.

18. Sprawdzaj kopyta codziennie

Pielęgnacja kopyt ma fundamentalne znaczenie.

RSPCA zaleca codzienne kontrolowanie kopyt, w tym wybieranie brudu z dolnej części stopy.

Szukaj:

• kamieni;
• pęknięć;
• nietypowego zapachu;
• wydzieliny;
• ciepła;
• bolesności;
• luźnych podków;
• zgubionych podków;
• ciał obcych.

British Horse Society podkreśla, że zdrowe kopyta są niezbędne dla wygody, ruchu i ogólnego dobrostanu, niezależnie od tego, czy koń chodzi w podkowach, czy boso.

19. Konie bez podków nadal potrzebują profesjonalnej opieki kopyt

Brak podków nie oznacza:

braku kowal.

Kopyta rosną nadal i potrzebują odpowiedniego zbalansowania oraz werkowania.

RSPCA radzi regularne wizyty podkuwacza nawet dla koni niepodkutych i zauważa, że dokładny odstęp czasu zależy od czynników takich jak:

• pora roku;
• obciążenie pracą;
• rodzaj pracy;
• indywidualny wzrost kopyt.

Powszechnie spotykany odstęp czasu to około sześć tygodni, ale Twój podkuwacz powinien określić, co jest odpowiednie dla danego konia.

20. Naucz się rozpoznawać kulawiznę

Kulawizna to nie tylko:

„koń mocno kuleje.”

Zmiany mogą być subtelne.

Zwracaj uwagę na:

• nierówne kroki;
• skrócony wykrok;
• ruchy głowy;
• niechęć do skręcania;
• sztywność;
• zmienione wyniki w pracy;
• niechęć do ruchu;
• nietypowe zachowanie podczas jazdy.

RSPCA radzi, że kulejący koń nie powinien pracować i powinien zostać poddany ocenę weterynaryjnej.

Nie próbuj:

„przejechać tego.”

21. Opieka stomatologiczna jest częścią rutynowej opieki nad koniem

Zęby konia wymagają regularnej profesjonalnej oceny.

Problemy z uzębieniem mogą wpłynąć na:

• żucie;
• apetyt;
• wagę;
• komfort;
• wyniki.

RSPCA zaleca kontrole dentystyczne przeprowadzane przez odpowiednio wykwalifikowanego specjalistę co najmniej raz w roku, zauważając jednocześnie, że indywidualne potrzeby mogą się różnić.

Możliwe oznaki problemów z zębami obejmują:

• wypadanie paszy z pyska;
• trudności w żuciu;
• wypluwanie przeżuwanego siana (quidding);
• niewyjaśnioną utratę wagi;
• nieświeży oddech;
• opieranie się wędzidłu;
• zmiany w zachowaniu podczas jazdy.

Choroba zębów może się jednak rozwijać, zanim pojawią się widoczne objawy.

Dlatego badania profilaktyczne mają znaczenie.

22. Szczepienia należy zaplanować z lekarzem weterynarii

Zalecenia dotyczące szczepień różnią się w zależności od:

• kraju;
• występowania chorób;
• wieku konia;
• podróży;
• udziału w zawodach;
• środowiska stajennego;
• statusu rozrodczego;
• indywidualnego ryzyka.

W Wielkiej Brytanii organizacje takie jak RSPCA i World Horse Welfare kładą nacisk na szczepienia przeciwko grypie koni i tężcowi w ramach rutynowej opieki profilaktycznej.

W Stanach Zjednoczonych AAEP wskazuje jako podstawowe szczepienia:

• tężec;
• wschodnie i zachodnie zapalenie mózgu i rdzenia koni;
• wirus Zachodniego Nilu;
• wściekliznę

wybierając dodatkowe szczepionki w zależności od ryzyka.

Ta różnica jest ważna.

Nie ma globalnie uniwersalnego harmonogramu szczepień koni.

1KAHU powinien odnotować plan szczepień weterynaryjnych, zamiast wymyślać go wyłącznie na podstawie wieku konia.

Artykuł 22 omówi to szczegółowo.

23. Zwalczanie pasożytów powinno być oparte na ocenie ryzyka

Tradycyjna opieka nad końmi czasami kierowała się prostą zasadą:

„Odrobaczaj każdego konia co X tygodni.”

Nowoczesne zarządzanie pasożytami jest bardziej wyrafinowane.

RSPCA zaleca opracowanie programu odrobaczania z lekarzem weterynarii w oparciu o regularne badania i leczenie, gdy jest ono wskazane.

Currentne wytyczne AAEP dotyczące pasożytów wewnętrznych również zalecają stosowanie badań kału w celu określenia wzorców wydalania i wyraźnie odradzają stałe odrobaczanie przez cały rok w krótkich odstępach czasu lub ślepe rotowanie grup leków odrobaczających.

Właściwy program zależy od:

• konkretnego konia;
• stada;
• pastwiska;
• regionu;
• narażenia na pasożyty;
• wyników badań.

24. Szczepienia i zwalczanie pasożytów to nie to samo

Dla nowych opiekunów to rozróżnienie wydaje się oczywiste, ale warto je wyraźnie podkreślić.

Szczepienia pomagają chronić przed wybranymi chorobami zakaźnymi.

Zwalczanie pasożytów zarządza ryzykiem związanym z pasożytami wewnętrznymi lub zewnętrznymi.

Biosekuracja pomaga ograniczyć transmisję chorób zakaźnych.

Rutynowe badania stanu zdrowia pomagają wykrywać problemy.

Są to różne elementy opieki profilaktycznej.

Koń może być:

zaszczepiony w pełni

a nadal wymagać:

• monitorowania pod kątem pasożytów;
• opieki dentystycznej;
• pielęgnacji kopyt;
• badania weterynaryjnego.

25. Trening powinien być dostosowany do konia

Wymagania dotyczące ruchu różnią się ogromnie.

:

• emerytowany kuc;
• młody koń;
• koń rekreacyjny;
• koń długodystansowy;
• koń sportowy

nie powinni realizować tego samego programu treningowego.

Weź pod uwagę:

• wiek;
• kondycję fizyczną;
• stan zdrowia;
• budowę ciała (eksterier);
• obciążenie pracą;
• podłoże;
• pogodę;
• wcześniejsze urazy.

Kondycję należy budować stopniowo.

British Horse Society kładzie nacisk na utrzymanie kondycji odpowiedniej do wieku i stanu zdrowia konia.

26. Odpoczynek i regeneracja również mają znaczenie

Dobra opieka nad koniem nie oznacza:

większej ilości ruchu każdego dnia.

Regeneracja jest częścią treningu.

Monitoruj:

• zmęczenie;
• sztywność;
• apetyt;
• nawodnienie;
• regenerację po wysiłku;
• zachowanie;
• chęć do pracy.

Zmiany mogą sygnalizować, że obecne obciążenie pracą wymaga ponownej oceny.

27. Sprzęt musi pasować do konia

Siodło lub ogłowie, które pasowało idealnie w zeszłym roku, teraz może już nie pasować.

Konie zmieniają kształt z powodu:

• kondycji fizycznej;
• rozwoju mięśni;
• wieku;
• zmiany wagi;
• pory roku.

Źle dopasowany sprzęt może powodować dyskomfort i urazy. RSPCA zaleca regularne kontrole sprzętu i jego odpowiednią konserwację.

Szukaj:

• obtarć;
• obrzęków;
• zmian w sierści;
• wrażliwości;
• niechęci do siodłania;
• zmian w zachowaniu podczas jazdy.

Nie nazywaj tych zachowań natychmiast:

„niegrzecznymi.”

Należy wziąć pod uwagę ból lub dyskomfort.

28. Zachowanie to informacja o zdrowiu

Zachowanie konia jest jednym z najcenniejszych elementów jego wyjściowego stanu zdrowia.

Poznaj jego normalne:

• zachowanie powitalne;
• apetyt;
• zachowanie społeczne;
• chęć ruchu;
• reakcję na czyszczenie;
• nastawienie podczas jazdy;
• zachowanie w czasie odpoczynku.

Towarzyski zazwyczaj koń, który nagle stoi samotnie na skraju pastwiska, zasługuje na uwagę.

Entuzjastyczny zazwyczaj koń, który nagle niechętnie się porusza, zasługuje na uwagę.

World Horse Welfare szczególnie zaleca monitorowanie zmian w typowym zachowaniu konia, ponieważ mogą one wskazywać na problemy ze zdrowiem lub otoczeniem.

29. Nie nazywaj automatycznie zmiany zachowania „złym zachowaniem”

Wyobraź sobie konia, który nagle:

• kładzie uszy po sobie podczas siodłania;
• odmawia pójścia do przodu;
• staje się trudny do złapania;
• reaguje, gdy dotyka się go w okolicach grzbietu podczas czyszczenia.

Możliwe wyjaśnienia obejmują czynniki treningowe lub środowiskowe.

Należy jednak wziąć pod uwagę również dyskomfort.

RSPCA zauważa, że zmiany w zachowaniu mogą być wczesnym sygnałem, że koń jest:

• chory;
• kontuzjowany;
• odczuwa ból.

Lepszym pytaniem nie jest:

„Jak powstrzymać to zachowanie?”

Lecz:

„Dlaczego to zachowanie się zmieniło?”

30. Monitoruj odchody

Końskie odchody dostarczają przydatnych informacji na co dzień.

Dowiedz się, co jest normą dla Twojego konia.

Zwracaj uwagę na zmiany w:

• częstotliwości;
• ilości;
• konsystencji;
• wyglądzie.

Zmiany mogą mieć związek z:

• dietą;
• wypasem;
• stresem;
• zaburzeniami trawienia;
• chorobą.

Same odchody nie pozwalają zdiagnozować schorzenia.

Ale znacząca zmiana wpisuje się w ogólny obraz zdrowia.

31. Monitoruj oddawanie moczu

Wiedza o tym, co jest normalne dla Twojego konia, jest kluczowa.

Zwracaj uwagę na:

• znaczne zmiany w częstotliwości;
• widoczny dyskomfort;
• parcie;
• nietypowe zachowanie;
• wyraźne zmiany w parze z piciem.

Jeśli się niepokoisz, skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

32. Zasnaj oznaki kolki

Termin „kolka” określa ból brzucha, a nie jedną konkretną chorobę.

Możliwe objawy mogą obejmować:

• kopanie się w brzuch;
• oglądanie się na boki;
• wielokrotne kładzenie się;
• tarzanie się;
• pocenie się;
• zmniejszony apetyt;
• mniejszą ilość odchodów;
• nietypowy niepokój;
• osowiałość.

Przebieg bywa różny.

Niektóre konie pokazują dramatyczne objawy.

Inne zachowują się znacznie subtelniej.

Podejrzenie kolki wymaga szybkiej konsultacji weterynaryjnej.

Nie używaj artykułu z Academy ani sztucznej inteligencji do rozmowy o objawach, aby opóźnić wezwanie weterynarza.

33. Znam plan awaryjny dla swojego konia

Zanim dojdzie do sytuacji awaryjnej, powinieneś znać:

Gabinet weterynaryjny

Numer dyżurny

Lokalizację konia

Opcje transportu

Szczegóły ubezpieczenia

Leki

Historię medyczną

Kontakt w nagłych wypadkach

Normalne parametry życiowe

Jeśli Twoim koniem opiekują się:

• pracownicy stajni;
• groomerzy;
• rodzina;
• współwłaściciele;
• jeźdźcy,

upewnij się, że wiedzą, co robić.

British Horse Society zaleca posiadanie pisemnego planu opieki nad koniem, aby inna osoba mogła zachować rutynę konia i uzyskać dostęp do niezbędnych informacji, gdy opiekun jest nieobecny.

Jest to szczególnie silny przypadek użycia platformy 1KAHU.

34. Rutyna ma znaczenie – ale sztywność może szkodzić

Konie często dobrze czują się przy przewidywalnej rutynie.

Dobra organizacja opieki musi jednak nadal dostosowywać się do:

• pogody;
• stanu zdrowia;
• pastwiska;
• obciążenia pracą;
• wieku;
• kondycji ciała.

British Horse Society zauważa, że konie czerpią korzyści ze stałości i że zmiany w rutynie powinny być wprowadzane stopniowo, tam gdzie to możliwe.

Celem jest:

spójność bez ignorowania konia stojącego przed Tobą.

35. Zmiany w opiece sezonowej

Opieka nad koniem zmienia się w ciągu roku.

Wiosna

Weź pod uwagę:

• zmiany na pastwisku;
• przyrost masy ciała;
• ryzyko ochwatu;
• owady.

Lato

Weź pod uwagę:

• ciepło;
• nawodnienie;
• muchy;
• słońce;
• wypas.

Jesień

Weź pod uwagę:

• zmieniającą się trawę;
• wagę;
• sierść;
• przejścia w rutynie.

Zima

Weź pod uwagę:

• zamarzanie wody;
• dostępność paszy objętościowej;
• błoto;
• schronienie;
• stan kopyt;
• ograniczony ruch.

Sezonowość powinna być częścią planu opieki, a nie refleksją po fakcie.

36. Starsze konie mogą wymagać innej opieki

Starzenie się nie wpływa na każdego konia identycznie.

Starsze konie mogą wymagać dokładniejszego monitorowania:

• zębów;
• wagi;
• mięśni;
• mobilności;
• komfortu stawów;
• żywienia;
• zdrowia endokrynologicznego;
• odporności.

Niektóre pozostają aktywne do późnej starości.

Inne wymagają znaczących zmian w opiece.

Nie opieraj opieki wyłącznie na:

dacie urodzenia.

Oprzyj ją na:

wiek + zdrowie + funkcjonowanie + indywidualne potrzeby.

37. Młode konie również potrzebują zarządzania dostosowanego do wieku

Źrebięcia i rosnące konie mają inne potrzeby:

• żywieniowe;
• społeczne;
• ruchowe;
• w zakresie zdrowia profilaktycznego

niż konie dojrzałe.

Wzrostu nie należy przyspieszać poprzez samo karmienie większą ilością paszy.

Ruch nie powinien naśladować dorosłego programu sportowego.

Opiekę profilaktyczną należy opracowywać z odpowiednimi specjalistami ds. koni.

38. Twój koń potrzebuje zespołu opiekunów

Posiadanie konia ma z natury charakter wieldyscyplinarny.

W zależności od konia, w skład zespołu opiekunów mogą wchodzić:

Lekarz weterynarii zajmujący się końmi

Podkuwacz

Specjalista ds. stomatologii koni

Biorac/dopasowacz siodeł

Fizjoterapeuta lub inny odpowiednio wykwalifikowany terapeuta

Trener/instruktor

Specjalista ds. żywienia

Kierownik stajni

Groom

Opieka nad koniem staje się bezpieczniejsza, gdy ci specjaliści potrafią odczytać tę samą historię.

39. Prowadź dokumentację zdrowotną

Koń może gromadzić przez lata:

• świadectwa szczepień;
• rachunki weterynaryjne;
• raporty dentystyczne;
• obrazowanie diagnostyczne;
• wyniki laboratoryjne;
• historię podkuwacza;
• leki;
• wyniki badań na pasożyty;
• rejestry wagi;
• dokumenty ubezpieczeniowe.

Nie czkaj do sytuacji awaryjnej, by próbować je odnaleźć.