Hò-làn-pù-chhṳ chin-sṳ́. Ngì-têu ke séu-li̍p-nèn m̀-sṳ̂n.

Ngì-têu su̍-yeu tshû-liàu:

chông-fùn, yit-pu̍t fún-sòng lâu sṳ̀-sṳ̀-fûn ke fùng-lu̍k-lo̍k.

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂ séu-kau-sṳ̍p-vu̍t, ngá-khí chhiòng-tshâ sâng-tshòng, sêu-fa hì-thúng tî-chhṳ̀ kô-sù-fî hì-sṳ̍p-vu̍t. Ngì-têu m̀-tông tô-su fu-yúng-vu̍t, mò-fap sâng-sṳ̀n chhṳ-kâ ke vì-sâng-sù C, yi-sṳ̂n ngì-têu pit-su thûng-kò sṳ̍p-vu̍t tet-tó chiuk-kèu ke vì-sâng-sù C.

Ngì-têu ya khiong-tshí m̀-hí pâng-chṳ́.

Só-yî hó ke hò-làn-pù-chhṳ séu-li̍p-nèn sṳ̂i-yeu kiù-li̍t lióng-hang:

mán-chiuk ngì-têu tsúng-tshu̍k-tuk-li̍p ke su̍-yeu, lâu ho̍k-si̍p ngì-têu kôn-thùng ke hò-làn-pù-chhṳ tshîn-tchiong siòng-yêu.

Khiet-su̍k hò-làn-pù-chhṳ sèu-sṳ̀ chhâi-tán

Sṳ̍p-vu̍t

• Mò-hân hó-tsṳt tsṳ́-tsháu-tsháu
• Hò-làn-pù-chhṳ-chôn-su̍k fún-sòng
• Sṳt-tong sin-sṳ̂n tshai-so̍k lâu lu̍k-hâ-tshòi
• Khó-khok ke sṳ̍p-vu̍t vì-sâng-sù C
• Mò-hân thût-yèn sṳ̍p-vu̍t kói-piàn

Sùi

• Sin-sṳ̂n sùi sṳ̂-pîn kûng-yung
• Fù-pîn/pu̍t mui-ngit kiám-tshà
• Sùi hì-thúng sṳ̍t-chiên khôn-tshok

Pông-fòn

• Sṳt-h̍p ke hò-làn-pù-chhṳ péu-lî sṳt-tong
• Siau-si̍p hù-tu kâm-tshṳk
• Chiuk-kèu tṳ̂-ngièn kîng su̍-yeu hò-làn-pù-chhṳ

Kâ

• Khòn-fa̍t ke kông-fùn
• Kông-kôn thi-pán
• Khôn-chho, su̍-sī ke hù-suk khî
• Tô-tsṳ̂n chhòng-yèn thù
• An-tsôn yín-tshôn khî

Kông-khang

• Sṳ̍p-tsṳ̍t chèng-sòng
• Mên sùi zén-sòng
• Sên-sàng zén-sòng fù-pîn
• Thí-tshung ún-tshù
• Yì-tûng zén-sòng
• Fû-hùn su̍-sī
• Ngiên lâu phī tshîn-tshṳ́
• Mòi-fû/fû-fuk zén-sòng
• Thòi-kha kông-khang

Sṳ̂-li̍p

• Ngá-thài mui-ngit kiám-tshà
• Mòi-fû kiám-tshà/ki-châng sṳt-tong
• Yî-sên ki-thông lî-tsṳ
• Kính-kip lièn-lu̍k tsún-tsôn

1. Hò-làn-pù-chhṳ m̀-sṳ̂n séu-fa̍t thò-tsṳ́

Tsít-ke tshṳ̂n-tsok tshan-sṳ̂n thi-yit ngit.

Su̍-pîn lióng-tsúng m̀-sṳ̂n tsù-tshu̍k-thûng, ngì-têu ke sṳ̍p-vu̍t su̍-yeu m̀-sṳ̂n yit-yông.

Yit-ke khì-sién tshâ-yi sṳ̂:

vì-sâng-sù C.

Hò-làn-pù-chhṳ mò-fap sâng-sṳ̀n tshin-sin ke vì-sâng-sù C, yî-sṳ̂n su̍-yeu yit-ke khó-khok ke sṳ̍p-vu̍t lòi-ngièn. Thò-tsṳ́ sṳ̍p m̀-sṳ̂n yit-ke sṳt-tong thoi-thi-phin tshièn-fú ke hò-làn-pù-chhṳ fún-sòng, yî-vi ngì-têu m̀-pì thia-khiung hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu ke vì-sâng-sù C.

Tsít-ke sṳ̂ 1KAHU m̀-tông sṳ̂n-khiuk thi-sṳ̂n:

Séu-fu-yúng-vu̍t = thòi-tûng sṳ̂-li̍p kûng-nèn.

Yit-ke hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂:

hò-làn-pù-chhṳ.

2. Tsháu sṳ̂ sṳ̍p-vu̍t ke ki-chhú

Tshû-liàu tô-su ki-kông ke sṳ̀n-ngìn hò-làn-pù-chhṳ, hó-tsṳt tsṳ́-tsháu-tsháu su̍-yeu khôn-chho:

sùi-sṳ̂n.

Lái-lî pak-ko̍k:

• thim-mò-thi tsháu;
• kón-yèn tsháu;
• kì-thám sṳt-tong tsṳ́-tsháu-tsháu.

Tsháu kôn-khiung sêu-fa hì-thúng zén-sòng yù-hàng su̍-yeu ke fî-tsṳt.

Ngì-têu ya khiong-tshí lióng-tsúng yit-khiu mu̍t-tit.

Hò-làn-pù-chhṳ ngá-thài sâng-tshòng kòn-tshièn, kiá-tsiap fî-tsṳt tsháu khiong-tshí kôn-khiung ngá-thài su̍-yeu ke tsṳ-yèn mòi-tsṳ̂.

Siông-siông tsháu sṳ̂:

sṳ̍p-vu̍t ke ki-chhú

m̀-hî:

tshûng-sṳ̂n ngì-têu sṳ̂n-sṳ̍p ke tshûng-tsôn.

3. Tsháu su̍-yeu tshîn-sṳ̂n lâu yì-lân

Hó tsháu m̀-sṳ̂n:

• kôn;
• tshin-sṳ̂n;
• mò-fùn;
• mò-fèu-tshîn;
• phì-mióng fûn-miu.

Sṳ̂n-tshièn sṳ̂n-tsok ngì-têu khiu-lu.

Ngif hò-làn-pù-chhṳ thût-yèn thò-sṳ̂n sṳ̍p tsháu:

tshi̍t-ì.

Kióng-siau tsháu thi-tsṳ̂n kôn-khiung sṳ̂ yit-ke tsó-khì tsṳ̂-hông:

• ngá-thài thòn;
• sṳ̂-pîn;
• sêu-fa hì-thúng vùn-thèu;
• kì-thám kiên-khang vùn-thèu.

4. Sin-sṳ̂n tsháu ya khiong-tshí yû-khiung

Sṳt-tong sin-sṳ̂n tsháu kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ sṳ̍p-vu̍t ke yit-phu-fûn, kôn-khiung tsṳ-yèn mu̍t-tshûng ke ki-hùi.

RSPCA thòn-kí kôn-khiung hìn-nèn tsṳ̂-tshôn sṳ̂n-sṳ̍p sin-sṳ̂n tsháu kóng-khiung tsṳ̂-sṳ̂n tsháu sṳ̂n-sṳ̍p tsṳ́-tsháu-tsháu.

Muk-sṳ̂n:

m̀-tông sṳ̂n-sṳ̍p tsháu-khiet-tshî tshièn-tsông.

RSPCA kî-thông kông-khiung tsháu-khiet-tshî kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂-pîn.

Kî-lu sin-sṳ̂n tsháu kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ m̀-hûng sṳ̍p tshî-sṳ̂n.

5. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu vì-sâng-sù C

Tsít-ke sṳ̂ chên-sin sṳ̂n-sṳ̍p tsîn-sin sṳ̂-lî sṳ̂-khiung siòng-yêu ke yit-ke tsiung-yeu sṳ̂-sṳ̂n.

Hò-làn-pù-chhṳ mò-fap nui-phu sâng-sṳ̀n vì-sâng-sù C, kiá-tsiap ngì-têu khiet-fùn su̍-yeu ke sṳ-ngi sên-vu̍t fù-hù tshi-tsṳ̂.

Mò-fap chiuk-kèu vì-sâng-sù C, ngì-têu kôn-khiung sâng-sṳ̀n:

vì-sâng-sù C khiet-fùn — pông-khiet.

Vì-sâng-sù C tsiung-yeu kôn-khiung:

• lièn-kiat tsṳ̂-tshì;
• fû-fuk;
• khien-tsiat;
• hiet-kón;
• ngá-nghi̍k;
• sṳ̂n-sàng khien-fuk;
• zén-sòng kiên-khang.

Khiet-fùn kôn-khiung sâng-sṳ̀n kôn-khiung tsṳ̂-sṳ̂n:

• kióng-siu sṳ̍p-vu̍t;
• thí-tshung kiàu-thòi;
• tshu-fuk mòi-fû;
• thòn;
• m̀-ngien-yi yì-tûng;
• thú-tsṳ̂n khien-tsiat;
• tsho-tsiau sṳ̂n-sàng khien-fuk;
• hiet-lu.

6. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu tô-siéu vì-sâng-sù C?

Tsít-ke sṳ̂ Ho̍k-yen su̍-yeu khi-khòng sṳ̂-sṳ̍p sṳ̍p-vu̍t kî-tsṳt tshièn-tsok thap-ngi tshièn-sṳ.

Sṳ̂-sṳ̍p kôn-khiung:

• ngá-lî;
• fî-yín;
• vu̍t-yín;
• sṳ̂-pîn;
• kiên-khang sṳ̂-sṳ̍p.

Hièn-sṳ̀ Merck yî-sên ki-thông kôn-khiung sṳ̂-sṳ̍p sṳ̀n-ngìn su̍-yeu yok 10–25 mg/kg/ngit, sṳ̂-sṳ̍p sâng-tshòng, fî-yín, vu̍t-yín hi̍k sṳ̂-pîn hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu kô-tsṳ̂-sṳ̂n.

Muk-sṳ̂n 1KAHU m̀-tông kòn-tsit thèn-tsṳ̂n:

“Ngì ke hò-làn-pù-chhṳ tshiung 900 g, kiá-tsiap sṳ̂-sṳ̍p X mg.”

mò-fap yî-sên sṳ̂-sṳ̍p kôn-khiung.

Kôn-khiung yit-ke sṳ̂-sṳ̍p sên-vu̍t, yî-sên su̍-yeu khi-khòng ngì m̀-m̀ su̍-yeu sṳ̂-pìn yì-su̍ lâu tô-siéu.

7. Vì-sâng-sù C su̍-yeu lâi-tsṳ hâ-li?

Tsîn-tsok kiên-khiung sṳ̂-sṳ̍p sṳ̍p-vu̍t, lòi-ngièn kôn-khiung:

• si̍p-vùn hò-làn-pù-chhṳ-chôn-su̍k fún-sòng kôn-khiung thia-thèn vì-sâng-sù C;
• vì-sâng-sù C fù-yúng tshai-so̍k;
• su̍-sī yî-sên thòn-kí ke sṳ̂-pìn ngì-sṳ̂n sṳ̍p-sṳ̂n.

Tshai-so̍k lòi-ngièn kôn-khiung:

fung-liàu fù-tshiok

lâu ki-thám sṳt-tong tshai-so̍k.

Vì-sâng-sù C kôn-khiung fún-sòng tshun-sṳ̂n:

• si̍p;
• ngi̍t;
• kông;
• sùi-fûn.

Só-yî yit-ke lâu fù-kiông fún-sòng m̀-tông tsṳ́-tshièn lî-tsṳ̂ sṳ̂ yit-ke khó-khok vì-sâng-sù C lòi-ngièn.

8. M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p kòn-khiung sùi pôn-thì vì-sâng-sù C

Tsít-ke thèn-tsṳ̂n kôn-sṳ̂n vông-lo̍k siòng-yên.

M̀-hî siú-sṳ̂n kòi-lî si-lio̍k.

Vì-sâng-sù C kôn-khiung sùi sṳ̂-sṳ̂n thèu-fà, tshiên-tsok sṳ̂-sṳ̍p kôn-khiung thèu-fà hò-làn-pù-chhṳ ngì-mimi kìn-siêu sṳ̂-sṳ̍p.

Hièn-sṳ̀ Merck yî-sên ki-thông yî-sṳ̂n m̀-thòn-kí thûng-kò sùi pôn-thì vì-sâng-sù C sṳ̂-pìn.

Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu:

khó-khok vì-sâng-sù C + khó-khok sùi sṳ̂-sṳ̍p.

Yit-ke fû-fà khièn-khî lióng-tsiún m̀-hî siú-sṳ̂n.

9. Sṳ̂-sṳ̍p hò-làn-pù-chhṳ-chôn-su̍k fún-sòng

Fún-sòng su̍-yeu chôn-su̍k fù-fuk:

hò-làn-pù-chhṳ.

Tshû-liàu tô-su ki-kông sṳ̀n-ngìn, kô-sù-fî tsháu/thim-mò-thi kî-chhú fún-sòng sṳt-tong sṳ̂-sṳ̍p sṳ̍p-vu̍t yit-phu-fûn — m̀-hî tshiòn-pù sṳ̍p-vu̍t.

Fún-sòng su̍-yeu phu-fuk:

tsháu + sṳt-tong tshai-so̍k

m̀-hî thoi-thi ngì-têu.

Hièn-sṳ̀ yî-sên lòi-ngièn thòn-kí liòng-tshù m̀-hî mò-hân fún-sòng sṳ̂-sṳ̍p kôn-khiung ki-kông sṳ̀n-ngìn, kiá-tsiap tsháu su̍-yeu sṳ̂ sṳ̍p-vu̍t ki-chhú.

Siàu-ngìn, fî-yín hi̍k vu̍t-yín sên-vu̍t khièn-khî m̀-tông sṳ̂-sṳ̍p.

10. Tshai-so̍k sṳ̂ kiên-khang sṳ̍p-vu̍t yit-phu-fûn

Sṳt-tong sin-sṳ̂n tshai-so̍k lâu lu̍k-hâ-tshòi m̀-fap kûng-yung:

• sṳ̍p-tsṳ̍t;
• thô-yông;
• sùi;
• vì-sâng-sù C;
• fù-sṳ̂.

Tshai-so̍k sióng-tsṳ̂n m̀-fap kôn-khiung sṳ̂-sṳ̍p:

• fung-liàu fù-tshiok;
• lôm-mâ-nî;
• sṳt-tong lu̍k-hâ-tshòi;
• khú-kû-tsṳ̂;
• kì-thám sṳt-tong tshai-so̍k.

Tô-yông tsiung-yeu.

Hièn-sṳ̀ Merck tshiôn-ngia̍p ki-thông ya yín-tshôn sṳ̂-sṳ̍p sên-sàng tsṳ̂-sṳ̂n fî-thông fù-hù tshi-tsṳ̂ khièn-khî hò-làn-pù-chhṳ niàu-tsiên tsṳ̂-sṳ̂n, khiuk-sṳ̂n tsṳ̂-sṳ̂n m̀-tông khṳ̂-sṳ̂n pông-tsṳ̂n tshù-liàu niàu-tsiên.

11. Kó-tsṳ́ su̍-yeu sṳ-tshièn

Kó-tsṳ́ tshièn-tsông yit-ke kôn-khiung:

kiên-khang tsṳ-yèn sṳ̂-li̍p.

Muk-sṳ̂n kôn-khiung thòng-fûn.

Hièn-sṳ̀ yî-sên ki-thông thòn-kí kó-tsṳ́ m̀-hî sṳ-tshièn, m̀-hî sṳ̂ mui-ngit sṳ̍p-vu̍t tsiung-yeu yit-phu-fûn.

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̍p-vu̍t m̀-tông siông-siông:

tsháu + tsháu + tshai-so̍k

m̀-hî:

kó-tsṳ́ pu̍t.

12. M̀-hî thût-yèn sṳ̍p-vu̍t kói-piàn

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̀n tsṳ̂-sṳ̂n sṳ̍p-vu̍t hi-ho̍k, ngì-têu sêu-fa hì-thúng ki-thông yit-ke ún-tshù fû-tshîn fàn-kín.

Thût-yèn sṳ̍p-vu̍t kói-piàn m̀-fap sâng-sṳ̀n vùn-thèu, kôn-khiung sṳ̂-sṳ̍p m̀-ngien-yi m̀-siu-sṳ̂n sṳ̍p-vu̍t.

Kî-lu sin sṳ̍p-vu̍t:

kùi-tsui.

Ngì lûi yit-ke sin hò-làn-pù-chhṳ kâ, ki-thông:

• tshièn-sṳ sṳ̂ sṳ̂-sṳ̍p tsháu;
• kiá-tsiap fún-sòng;
• tsṳ̂-sṳ̂n tshai-so̍k;
• sṳ̂-sṳ̍p sṳ̂-ki̍p.

Kùi-tsui kói-piàn m̀-hî ti-yit ngit tshiòn-pù kói-piàn.

13. Sin-sṳ̂n sùi su̍-yeu sùi-sṳ̂n khôn-chho

Kûng-yung tshin-sṳ̂n sṳ̂-pîn:

24 sṳ̀-sṳ̀n.

Sùi m̀-fap kûng-yung lî:

• yit-ke sṳt-tong fù-pîn;
• yit-ke ún-tshù pu̍t,

tshîn-tsok sṳ̂-sṳ̍p fû-fuk lâu ki-kông sên-vu̍t.

Ngì sṳ̂-sṳ̍p nôn-tshièn fû-fuk:

kiám-tshà fù-pîn kôn-khiung.

Fù-pîn kôn-khiung m̀-fap:

• thò-siu;
• tshin-sṳ̂n;
• vùn-thèu.

Hièn-sṳ̀ yî-sên ki-thông thòn-kí mui-ngit kiám-tshà sùi hì-thúng lâu kùi-tsui sṳ̂-sṳ̍p.

14. Kâm-tshṳk sṳ̂-pîn

Ngì m̀-su̍-yeu ki-li̍t mui-yit mi-li-lì.

Muk-sṳ̂n ho̍k-si̍p zén-sòng.

Yit-ke tsiung-yeu kói-piàn lî:

• sṳ̂-pîn;
• niàu-tshî;
• sṳ̍p-vu̍t;
• fù-pîn

m̀-fap kûng-yung tsiung-yeu kiên-khang sṳ̂-sṳ̍p.

RSPCA thòn-kí tshièn-sṳ lî-tsṳ̂ yî-sên sṳ̂-sṳ̍p sṳ̂-sṳ̍p, sṳ̂-pîn hi̍k niàu-tshî kói-piàn.

15. Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂ fù-fuk sên-vu̍t

Yit-ke hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap kôn-khiung ngìn-lui hù-tu.

Tsít-ke m̀-fap thoi-thi:

hò-làn-pù-chhṳ pông-fòn.

RSPCA thòn-kí kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ thèu-fà lî-tsṳ̂ yit-ke fù-fuk hò-làn-pù-chhṳ tshîn-tchiong, m̀-hî yî-sên hi̍k lî-tsṳ̂ fù-tshîn hìn-vì-hŏk-kâ m̀-tông thòn-kí.

Pông-fòn m̀-fap thiu-tshì:

• fù-fuk hìn-vì;
• thèu-fà;
• tshièn-sṳ hù-suk;
• thàn-sṳ̂n;
• kiên-khang.

16. M̀-hî kòn-tshèn thsièn-sṳ lióng-tsúng m̀-sik hò-làn-pù-chhṳ tshièn-sṳ

Pông-fòn m̀-hî:

“Káng yit-ke hò-làn-pù-chhṳ thui-tshù kông-fùn.”

Kî-lu:

• sṳ̂-sṳ̍p;
• fú-fù siâng-thài;
• tsṳ-tshì;
• khìn-sîn fù-hù;
• kiên-khang;
• khôn-sî;
• tṳ̂-ngièn;
• kî-lu kói-piàn.

Kî-lu su̍-yeu sṳt-tong kôn-khiung.

M̀-hî mui-ngit pî-ti sṳt-h̍p.

17. M̀-tông sṳ̂n-khiuk tsiu-tiàm sṳ̂-sṳ̍p sṳ̂-sṳ̍p kiám-tshà

Thût-yèn thù-tsṳ̂n m̀-fap kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ m̀-tông siu-si̍p sṳ̂-sṳ̍p.

Tshû-liàu thui-tshù sên-vu̍t:

• fuk-sṳ̂n sṳ̂-sṳ̍p;
• thòn-kí fú-fù kôn-khiung;
• kî-lu yî-sên lî-tsṳ̂ m̀-sik.

Tsít-ke tsiung-yeu kôn-khiung fî-yín lâu thù-tsṳ̂n m̀-fap kûng-yung kiên-khang vùn-thèu.

18. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu khôn-sî

Yit-ke thòi-tsṳ̂n séu-siu-tiàm kông-fùn m̀-fap mán-chiuk zén-sòng:

• yì-tûng;
• thàn-sṳ̂n;
• chhâi-tán;
• fù-fuk hù-tu.

Hièn-sṳ̀ Merck tshiôn-ngia̍p ki-thông thòn-kí kôn-kôn thi-pán lâu yok 7.5 phìn-fông-tshak kôn-khiung yit-ke hò-làn-pù-chhṳ kông-fùn mêu-tshṳ̂, kôn-khiung mui-ngit sên-vu̍t kôn-khiung khôn-sî.

Muk-sṳ̂n, kî-lu su̍-yeu ki-li̍t:

yit-ke thi-pán — m̀-hî si-kie mu̍t-tit.

Tó-tshà khôn-sî m̀-fap kûng-yung tsṳ-yèn hìn-vì kôn-khiung ki-hùi.

19. Kông-kôn thi-pán tsiung-yeu

Sìn-su̍n thi-pán m̀-fap sâng-sṳ̀n:

• kha-khang thù-tsṳ̂n;
• lî-tshi̍p thù-tsṳ̂n;
• kha-khang fû-fuk kôn-khiung.

Hièn-sṳ̀ Merck ki-thông thòn-kí kôn-kôn thi-pán kông-fùn kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ.

Thi-pán su̍-yeu:

• su̍-sī;
• kôn;
• tshin-sṳ̂n;
• m̀-khiang-tshiang.

20. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu yín-tshôn khî

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂ fù-tshîn sên-vu̍t.

Ngì-têu su̍-yeu yit-khiu:

thui-tshù.

Kûng-yung sṳt-tong:

• yín-tshôn;
• thù-tshî;
• fuk-kông khî;
• pi-sûn.

Tshû-liàu tô-hò-làn-pù-chhṳ kâ, kûng-yung chiuk-kèu tṳ̂-ngièn m̀-tông yit-ke sên-vu̍t kôn-tshèn fuk-wù:

• yín-tshôn;
• tsháu;
• sṳ̍p-vu̍t;
• sùi.

Yit-ke yín-tshôn su̍-yeu m̀-fap sên-vu̍t kâm-tshṳk:

an-tsôn

m̀-hî:

khùn-tsú.

21. Kûng-yung thàn-sṳ̂n ki-hùi

Fù-sṳ̂ m̀-fap kûng-yung:

• thù-tshî;
• tsṳ́-pán hióng;
• tsháu-tshì khî;
• tô-tsṳ̂n tsháu tsàm;
• an-tsôn pi-sûn;
• kói-piàn phu-khiang;
• sṳt-tong sṳ̍p-sṳ̍p;
• an-tsôn tshîn-sṳ̍p mài-liau.

Sèu-sṳ̂ fàn-kín m̀-hî tsiung-yeu kôn-khiung m̀-fap sṳ̂:

yì-tûng + thàn-sṳ̂n + sṳ̍p-sṳ̍p + sṳ-tshièn.

Yit-ke fûn-sàu tsai-sṳ̍p phing-khiang m̀-hî tsṳ-yèn fù-sṳ̂.

22. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu chhâi-tán

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂-lî m̀-tông sṳ̂:

sṳ̍p-vu̍t pu̍t → yín-tshôn → sṳ̍p-vu̍t pu̍t.

Ngì-têu su̍-yeu chiuk-kèu khôn-sî:

• kiang;
• thòi;
• thàn-sṳ̂n;
• thén-tsṳ̂n;
• hù-tu;
• sṳ̍p-sṳ̍p.

Chhâi-tán fuk-wù:

• thí-tshung kôn-khang;
• yì-tûng tshiang;
• hìn-vì kiên-khang.

Kông-fùn su̍-yeu mui-ngit mán-chiuk.

23. Kôn-tshèn chhâi-tán lûn lâu khiu

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-sṳ̂n thò-tsṳ́.

Sṳ̂-sṳ̍p kì-thám séu-fu-yúng-vu̍t ke chhâi-tán sṳ̍p-khian m̀-hî sṳt-tong kôn-khiung ngì-têu:

• sṳ̂-siòng;
• kiak-kut;
• yì-tûng.

An-tsôn fù-sṳ̂ m̀-fap kûng-yung kî-tsṳt:

thi-pán khôn-sî, thù-tshî, sṳ̍p-sṳ̍p lâu thàn-sṳ̂n

m̀-hî kôn-tshèn hò-làn-pù-chhṳ thò-tsṳ́ sṳ̂-sṳ̍p sṳ̍p-khian.

Tsít-ke sṳ̂ 1KAHU m̀-tông thòn-kí:

Séu Fu-yúng-vu̍t Fù-sṳ̂

mi-pán.

24. Pò-hù fàn-kín su̍-sī

Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu pi-hù lâi-tsṳ:

• thiet-sṳ̂n thûn;
• lân;
• sùi-thoi;
• fûng;
• ngi̍t tshin-sṳ̂n;
• si̍p-vu̍t.

Hièn-sṳ̀ Merck tshiôn-ngia̍p ki-thông thòn-kí yok 18–26°C (65–79°F) kôn-khiung fàn-kín fân-vì, muk-sṳ̂n kông-fùn tsṳ-tsṳ̍t su̍-yeu khi-khòng kôn-khiung sên-vu̍t, su̍-sî, sùi-fûn lâu fàn-kín.

Thûn tsiung-yeu sṳ̂-sṳ̍p, kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap fù-hù thûn thèu-fà.

25. Thòi-thèu kông-fùn su̍-yeu kôn-tshèn tsṳ̂-sṳ̂n

Hò-làn-pù-chhṳ thòi-thèu kôn-fùn, ki-thông:

• thòi-thèu;
• vûn-tthu;
• si̍p-vu̍t;
• yin;
• vù;
• sùi-thoi;
• thò-pù;
• thiu-sṳ̍p tshai-so̍k;
• an-tsôn kông-fùn.

M̀-tông thòn-kí:

“Ngì-têu yû mòi-fû, so-yî thòi-thèu m̀-hî-sṳ̂n.”

Fàn-kín kói-piàn thût-yèn.

26. Mui-ngit tshiên-sṳ kî-tsṳt fàn-kín

Mui-ngit:

• thui-tshù sùi/sṳ̂-sṳ̂n khî;
• kiám-tshà tsháu;
• tshiên-sṳ sṳ̍p-vu̍t/sùi fù-pîn;
• kâm-tshṳk fù-pîn.

Kî-lu:

• tshiên-sṳ fû-fuk;
• tshiên-sṳ yín-tshôn;
• tshiên-sṳ kông-fùn;
• kiám-tshà vùn-thèu.

Hièn-sṳ̀ Merck sṳ̂-pìn ki-thông mui-ngit tshiên-sṳ mui-khiet mui-ngit kôn-khiung tsṳ̂-sṳ̂n mui-ngit.

Muk-sṳ̂n m̀-tông tshiên-sṳ sṳ̂:

mui-ngit fàn-kín thui-tshù.

Hò-làn-pù-chhṳ ya sṳ̂ yit-ke fù-tshîn fàn-kín.

27. Fù-pîn sṳ̂ kiên-khang sṳ̂-sṳ̍p

Hò-làn-pù-chhṳ sên-sàng m̀-tông hì-thúng fù-pîn, sṳ̂-sṳ̍p sṳ̍p-tsṳ̍t thài-sṳ̍p fù-pîn lî-tsṳ̂.

Tsít-ke sṳ̂ sêu-fa hì-thúng yit-phu-fûn.

So-yî ngì thòn-kí hò-làn-pù-chhṳ:

sṳ̂-sṳ̍p fù-pîn

m̀-hî zén-sòng.

Tsiung-yeu sṳ̂ kâm-tshṳk kói-piàn lî:

• sṳ̂-sṳ̍p fù-pîn m̀-tshṳ̂;
• mò fù-pîn;
• sṳ̂-sṳ̍p khiau fù-pîn;
• fù-sṳ̂;
• tsṳ̂-sṳ̂n sṳ̂-pîn.

28. Sṳ̍p-vu̍t lâu fù-pîn fù-fuk

Kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ:

sṳ̍p-vu̍t + sêu-fa hì-thúng yì-tûng

m̀-hî lièn-kiat.

Yit-ke fî-tsṳt khiet-fùn fún-sòng m̀-fap sâng-sṳ̀n sêu-fa hì-thúng zén-sòng, sêu-fa hì-thúng kâ-thòi sṳ̂-sṳ̍p tsiung-yeu.

Só-yî:

sṳ̍p-vu̍t m̀-tshṳ̂ + fù-pîn m̀-tshṳ̂

m̀-tông tshièn-sṳ m̀-lièn-kiat lî-tsṳ̂.

Tsít-ke fù-tshîn su̍-yeu:

yî-sên ki-thông.

29. Hò-làn-pù-chhṳ ngá-thài sâng-tshòng kòn-tshièn

Ngì-têu ngá-thài sṳ̂ kôn-khiung fî-tsṳt sṳ̍p-vu̍t siâng-thài.

Tsháu kôn-khiung:

ngá-thài mòi-tsṳ̂.

Ngá-thài vùn-thèu m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p, m̀-tông thê-thien thòi-tûng tshièn-ngia̍p ngá-thài.

Kôn-khiung lî:

• sṳ̍p-vu̍t m̀-tshṳ̂;
• thiu fù-pîn;
• thàn-sṳ̂n kòn-tshièn;
• thí-tshung kiàu-thòi;
• liû-sùi/thiau-tsṳ̂n;
• sṳ̂-sṳ̍p sṳ̍p-vu̍t;
• fù-pîn m̀-tshṳ̂.

30. M̀-tông tsṳ̂-sṳ̂n thê-thien ngá-thài

Hò-làn-pù-chhṳ ngá-thài vùn-thèu m̀-fap kôn-khiung:

• tshièn-ngia̍p ngá;
• pún ngá;
• kuk;
• kiên.

Sṳt-tong kiám-tshà su̍-yeu:

• yî-sên ngá-thài kiám-tshà;
• sùi-tsṳ̂n;
• sṳt-tong lî-tsṳ̂.

VCA thòn-kí hò-làn-pù-chhṳ ngá-thài vùn-thèu sṳ̂-sṳ̍p sùi-tsṳ̂n tshîn-tsok CT hi̍k X-kóng.

Tsṳ̂-sṳ̂n thê-thien m̀-fap ki-thông kông-khiung vùn-thèu lâu sâng-sṳ̀n thù-tsṳ̂n.

31. Thí-tshung sṳ̂ tsiung-yeu ki-li̍t sṳ̂-sṳ̍p

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap pâng-chṳ́.

Mui-ngit thí-tshung ki-li̍t m̀-fap kûng-yung:

yit-tiàu hâ-lâu tshièn-sṳ

tshièn-sṳ m̀-fap ki-li̍t.

Sṳ̂-sṳ̍p:

• sṳt-tong ti-tiòng;
• kông;
• tshiên-sṳ fù-hù;
• ki-li̍t fàn-kín.

Ki-li̍t tshièn-sṳ.

Lái-lî pak-ko̍k:

1,040 g → 1,025 g → 990 g → 950 g

m̀-fap kûng-yung:

“Kì khòn-tshu̍ sèu-sṳ̂.”

Ki-thông ngì-sên yî-sên mui-ngit mui-ngit sṳt-tong.

32. Mòi-fû su̍-yeu kôn-tshèn fû-fuk sṳ-tshièn

Séu mòi-fû hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu sṳt-tong mòi-fû ki-li̍t.

Tshû-liàu mòi-fû hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu tô-yîn:

• thòi-fû;
• khùn-tsú thòi-fû;
• sṳ-tshièn thòi-fû fû-fuk.

Kiám-tshà mòi-fû kôn-khiung:

• fû-fuk;
• tshin-sṳ̂n;
• khôn-sî khî;
• mòi-sṳ̂n;
• thù-tsṳ̂n;
• sṳ̂-sṳ̍p;
• thûng-sṳ̂n.

Hièn-sṳ̀ Merck lî-tsṳ̂ ki-thông mui-ngit thòi-fû lâu m̀-tông kôn-sṳ̂n tshiên-sṳ.

33. Kiám-tshà ngá-thài

Hò-làn-pù-chhṳ ngá-thài sâng-tshòng kòn-tshièn.

Thê-thien ngá-thài m̀-fap:

• thàu-khu;
• tshièn-sṳ;
• yì-tûng su̍-sī;
• thù-tsṳ̂n sṳ̂-sṳ̍p.

Merck thòn-kí mui-ngit ngá-thài thê-thien.

Mò tsṳ̂-sṳ̍p:

ki-thông ngì-sên yî-sên thèu-fà ngì.

34. Kiám-tshà thòi-kha

Ki-li̍t:

• khôn-sî;
• thûng-sṳ̂n;
• tsṳ̂-sṳ̂n;
• thù-tsṳ̂n;
• fû-fuk;
• m̀-zén-sòng ngá-thài;
• m̀-ngien-yi thèu-sṳ̍p.

Pododermatitis — kóng-tsu:

bumblefoot

— m̀-fap sâng-sṳ̂n lâu tsiung-yeu.

Kông-fùn, thí-tshung lâu fû-fuk m̀-fap thiu-tshì thòi-kha kiên-khang.

35. Kâm-tshṳk ngiên lâu phī

Kiên-khang hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu:

• tshin-sṳ̂n ngiên;
• tshin-sṳ̂n phī;
• su̍-sī fû-hùn.

Ki-li̍t:

• lî-tsṳ̂;
• fû-fuk;
• khôn-sî;
• thûng-sṳ̂n;
• ngiên-khí;
• fû-hùn kói-piàn.

Fû-hùn sṳ̂ hò-làn-pù-chhṳ tsiung-yeu kiên-khang vùn-thèu, sṳ̂ yî-sên kiám-tshà.

36. Ho̍k-si̍p ngì-têu hò-làn-pù-chhṳ zén-sòng sòng-yîn

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂ siu-sṳ̂n sòng-yîn sên-vu̍t.

Ngì-têu sòng-yîn m̀-fap kûng-yung:

• thèu-fà;
• fú-fù;
• lûng-lûng;
• thèu-fà;
• sṳ̍p-sṳ̍p.

Ho̍k-si̍p zén-sòng kôn-khiung ngì-têu sên-vu̍t.

Yit-ke thût-yèn sòng-yîn kói-piàn — tshièn-sṳ:

niàu-tshî sṳ̂-sṳ̍p thèu-fà

hi̍k:

yì-tûng sṳ̂-sṳ̍p thèu-fà

— m̀-fap kûng-yung su̍-sī.

Hìn-vì sṳ̂ kiên-khang sṳ̂-sṳ̍p.

37. Kâm-tshṳk niàu-tshî

Niàu-tshî vùn-thèu, kôn-khiung pàng-tsṳ̂u, m̀-fap sâng-sṳ̂n hò-làn-pù-chhṳ.

Ki-li̍t:

• thài;
• mui-ngit thòi-tshî;
• hiet;
• niàu-tshî sṳ̂-sṳ̍p thèu-fà;
• niàu-tshî m̀-tshṳ̂;
• su̍-sī.

Niàu-tshî fù-fuk hi̍k kên-khang m̀-tshṳ̂ niàu-tshî su̍-yeu kî-lu yî-sên kiám-tshà.

M̀-tông thòn-kí hiet kôn-khiung fù-pîn sṳ̂:

“khiang-tsṳ̂ lâi-tsṳ niàu-tshî.”

Séu hò-làn-pù-chhṳ ya m̀-fap sâng-sṳ̂n fû-fuk sṳ̂-sṳ̍p.

Lòi-ngièn su̍-yeu ki-thông.

38. Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̂n fî-yín sṳ̂-sṳ̍p

Séu hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̂n fî-yín nâ-sṳ̂n sṳ̂-sṳ̍p; Merck thòn-kí nâ-sṳ̂n sṳ̂-sṳ̍p sṳ̂ fî-yín fù-fuk mui-ngit sṳ̂-sṳ̍p.

Ki-li̍t m̀-fap kûng-yung:

• fuk-kông khôn-sî;
• mòi-fû khiet-fùn;
• fû-fuk kói-piàn;
• su̍-sī.

M̀-tông thê-thien kî-kông kù-khî.

Tshiên-sṳ kói-piàn su̍-yeu yî-sên kiám-tshà.

39. Tshiên-sṳ yit-ke hò-làn-pù-chhṳ yî-sên

Tshû-liàu tshiên-sṳ:

kính-kip.

M̀-tông mui-ngit yî-sên kî-thông fù-hù:

• hò-làn-pù-chhṳ;
• thò-tsṳ́;
• thèu-fà;
• fû-fuk sên-vu̍t.

Ki-thông:

• Yî-sên mui-ngit lî-tsṳ̂ hò-làn-pù-chhṳ?
• Sèu-sṳ̂ siu-sṳ̍p/séu-fu-yúng-vu̍t sên-vu̍t?
• Kî-lu thòi-tsṳ̂ khâi lâi-tsṳ?
• M̀-fap lî-tsṳ̂ ngá-thài kính-kip?
• Sùi-tsṳ̂/fû-fuk thèu-fà thài lâi-tsṳ?

Tsún-tsôn tsít-ke sṳ̂-sṳ̍p.

40. Kî-khang yî-sên sṳ̂-li̍p tsiung-yeu

Mui-ngit yî-sên lî-tsṳ̂ m̀-fap kûng-yung kî-li̍t:

• thí-tshung;
• thí-tshung kôn-khang;
• ngá-thài;
• thòi-kha;
• mòi-fû;
• sṳ̍p-vu̍t;
• vì-sâng-sù C sṳ̂-sṳ̍p;
• yì-tûng;
• fû-fuk kiên-khang;
• kông-fùn.

VCA thòn-kí mui-ngi̍t yî-sên kiám-tshà kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ, kî-kông sṳ̂-sṳ̍p su̍-yeu kôn-khiung mui-ngit sṳ̂-li̍p.

Tsiung-yeu kî-lu su̍-yeu yî-sên ki-thông.

41. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu mui-ngit yî-mêu?

Sṳ̂n-khiuk tsiu, mêu hi̍k thò-tsṳ́ m̀-sṳ̂n yit-yông, séu hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̀n mui-ngit yî-mêu ki-fù.

Muk-sṳ̂n m̀-tông thòn-kí:

“Mò yî-mêu = mò kî-khang yî-lî.”

Kî-khang yî-lî kôn-khiung:

• yî-sên kiám-tshà;
• sṳ̍p-vu̍t;
• ngá-thài ki-li̍t;
• thí-tshung;
• mòi-fû/pò-fuk kiám-tshà;
• fû-fuk kiên-khang;
• fàn-kín kî-lu.

M̀-tông thèu-fà yî-mêu ki-fù kôn-khiung 1KAHU sṳ̂-sṳ̍p:

Sêu-fu-yúng-vu̍t Fû-fuk = ki-thông yî-mêu.

Tsṳ-tshu̍k lî-tsṳ̂ tsiung-yeu.

42. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu mui-ngit bò-fuk lî-tsṳ̂?

M̀-tông thèu-fà tsiu/mêu:

mui-ngit bò-fuk lî-tsṳ̂

kî-lu kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ.

Lî-tsṳ̂ su̍-yeu kî-lu:

• fû-fuk;
• kiám-tshà;
• tshiên-sṳ;
• yî-sên thòn-kí.

M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p kì-thám fî-tsṳt mêu hi̍k bò-fuk lî-tsṳ̂ kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ m̀-tông yî-sên thòn-kí.

43. Yî-sên su̍-yeu tsiung-yeu kûn-tshì

M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p:

• kán-tshièn khien-sûn-tsi:
• tsiu-tiàm khien-sûn-tsi;
• kì-thám fî-tsṳt yî-sên;
• ngìn-lui yî-sên

mò yî-sên ki-thông.

Kî-lu khien-sûn-tsi m̀-fap sâng-sṳ̀n hò-làn-pù-chhṳ sêu-fa hì-thúng, m̀-fap sâng-sṳ̀n kîn-hiok sṳ̂-sṳ̍p sêu-fa hì-thúng vùn-thèu.

Yî-sên su̍-yeu sṳt-tong kôn-khiung:

tsít-ke sên-vu̍t + tsít-ke sṳ̂-sṳ̍p.

44. Hò-làn-pù-chhṳ m̀-tông thiu-sṳ̍p sṳ̍p-vu̍t

Kôn-khiung sêu-fa hì-thúng yì-tûng fî-tsṳt sṳ̍p-vu̍t, m̀-tông mui-ngit sṳ̍p-vu̍t tshièn-sṳ:

• yî-sên ki-thông;
• ki-lu;
• mâu-miên

m̀-hî yî-sên thòn-kí mui-ngit.

Ki-thông yî-sên ngì sṳ̂-sṳ̍p:

yit-ke hò-làn-pù-chhṳ

tshièn-sṳ.

Tsṳ-tshu̍k-tuk-li̍p ki-thông tsiung-yeu.

60-second mui-ngit hò-làn-pù-chhṳ kiám-tshà

Tsít-ke sṳ̂ mui-ngit kî-lu kôn-khiung Ho̍k-yen lâu 1KAHU sṳ̂-sṳ̍p.

Sṳ̍P-VU̍T

Sṳ̍p-vu̍t zén-sòng?

Yiu / M̀-tshṳ̂ / M̀-sṳ̍p

TSHÁU

Tsháu zén-sòng?

Yiu / M̀-tshṳ̂ / M̀

FÙ-PÎN

Zén-sòng?

Yiu / M̀-tshṳ̂ / M̀-zén-sòng / M̀

SÙI

Zén-sòng?

Yiu / Tsho / M̀-tshṳ̂ / M̀-tsṳ̂

YÌ-TÛNG

Zén-sòng?

Yiu / M̀-tshṳ̂ / Thài / M̀-ngien-yi

FŪ-HÙN

Zén-sòng?

Yiu / Kói-piàn / Kî-lu

HÌN-VÌ

Zén-sòng?

Yiu / Sèu / Yín-tshôn / Kì-thám

THÍ-TSHUNG

Fû-fuk kói-piàn?

M̀ / Yiu

Mu̍t-tit m̀-hî:

mui-ngit ki-lu.

Sṳ̂:

zó-khì kói-piàn kiám-tshà.

Mui-ngit hò-làn-pù-chhṳ kiên-khang kiám-tshà

• Ki-li̍t thí-tshung
• Kî-lu thí-tshung tshièn-sṳ
• Kiám-tshà mòi-fû
• Kiám-tshà fû-fuk
• Kiám-tshà ngiên/phī
• Kiám-tshà thòi-kha
• Kiám-tshà ngá-thài
• Kâm-tshṳk sṳ̍p-vu̍t
• Kâm-tshṳk fù-pîn
• Kî-lu sùi sṳ̂-pîn
• Kiám-tshà kông-fùn
• Kiám-tshà yín-tshôn/hióng
• Kî-lu pông-fòn hù-tu

Káng sṳ̂-sṳ̍p yî-sên?

Kî-lu hò-làn-pù-chhṳ yî-sên tshièn-sṳ kôn-khiung kói-piàn lî:

• sṳ̍p-vu̍t m̀-tshṳ̂;
• tsháu sṳ̂-sṳ̍p m̀-tshṳ̂;
• m̀-tshṳ̂/séu fù-pîn;
• thí-tshung kiàu-thòi;
• liû-sùi;
• sṳ̍p-vu̍t vùn-thèu;
• fû-sṳ̂;
• sṳ̂-sṳ̍p fû-fuk;
• ngiên/phī lî-tsṳ̂;
• fû-hùn kói-piàn;
• fû-fuk sṳ̂-sṳ̍p;
• tshièn-sṳ thàu-fà;
• mòi-fû khiet-fùn;
• thòi-tshî;
• thòi-kha thûng-sṳ̂n;
• niàu-tshî sṳ̂-sṳ̍p;
• niàu-tshî hiet;
• sèu-sṳ̂ m̀-tshṳ̂;
• hìn-vì kói-piàn.

RSPCA thòn-kí tshièn-sṳ yî-sên ki-thông kôn-khiung sṳ̍p-vu̍t, sṳ̂-pîn hi̍k niàu-tshî kói-piàn.

Káng sṳ̂-sṳ̍p kính-kip?

Kî-lu kính-kip yî-sên tshièn-sṳ kôn-khiung:

M̀ Sṳ̍P-VU̍T

Yit-ke hò-làn-pù-chhṳ m̀ sṳ̍p-vu̍t — tshièn-sṳ m̀-tshṳ̂ hi̍k mò fù-pîn — su̍-yeu kî-lu lî-tsṳ̂.

FŪ-HÙN

M̀-tshṳ̂ hi̍k fû-fuk fû-hùn.

FUK-KÔNG

Fuk-kông khôn-sî, tshièn-sṳ sṳ̂-sṳ̍p hi̍k sêu-fa hì-thúng kính-kip.

NIÀU-TSHÎ

Thài hi̍k mò-fap niàu-tshî.

NGIÊM-HÒ-LÀN-PÙ-CHHṳ

Thài-thâu, fû-fuk, m̀-tshṳ̂ hi̍k m̀-fap thèu-fà.

THÙ-TSṳ̂N

Tsiung-yeu thù-tsṳ̂n, hiet-lu hi̍k thò-tsṳ̂n.

THÙN

Thûn thèu-fà/thûn sṳ̂-sṳ̍p.

THÙI-TSṳ̂N

Sṳ̂-sṳ̍p hi̍k kî-lu thùi-tsṳ̂n.

FÛ-FUK

Tsiung-yeu fî-yín/thù-tsṳ̂n vùn-thèu hi̍k tsiung-yeu fû-fuk vùn-thèu.

M̀-tông thòn-kí:

“M̀-tông ngì mui-ngit.”

kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ m̀ sṳ̍p-vu̍t lâu fù-pîn.

M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p lî-tsṳ̂ hò-làn-pù-chhṳ m̀ sṳ̍p-vu̍t?

M̀-hî siú-sṳ̂n.

Yî-sên m̀-fap kûng-yung lî-tsṳ̂ sṳ̂-sṳ̍p kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ, muk-sṳ̂n sṳ̍p-vu̍t m̀-tshṳ̂ m̀-fap sâng-sṳ̀n tô-yông vùn-thèu lî:

• ngá-thài vùn-thèu;
• sêu-fa hì-thúng vùn-thèu;
• sṳ̂-sṳ̍p;
• kì-thám vùn-thèu.

Hièn-sṳ̀ Merck thòn-kí yî-sên lî-tsṳ̂ sêu-fa hì-thúng vùn-thèu kôn-khiung sùi lâu sṳ̍p-vu̍t lî-tsṳ̂ tshièn-sṳ yî-sên kiám-tshà lòi-ngièn.

So-yî Ho̍k-yen kî-thông sṳ̂:

Yit-ke hò-làn-pù-chhṳ m̀ sṳ̍p-vu̍t su̍-yeu yî-sên kiám-tshà. Kî-lu yî-sên thòn-kí sṳ̍p-vu̍t m̀-hî tsṳ̂-sṳ̂n lî-tsṳ̂.

Sèu-sṳ̂ hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂-li̍p vùn-thèu

“Fún-sòng sṳ̂ tsiung-yeu sṳ̍p-vu̍t.”

M̀.

Tshû-liàu ki-kông sṳ̀n-ngìn, tsṳ́-tsháu-tsháu m̀-fap sâng-sṳ̀n sṳ̍p-vu̍t ki-chhú.

“Thò-tsṳ́ fún-sòng sṳ̂ yit-yông.”

M̀.

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂ yit-ke vì-sâng-sù C sṳ̍p-vu̍t su̍-yeu.

“Ngá kî-lu vì-sâng-sù C sùi lî.”

M̀ thòn-kí kôn-khiung mui-ngit kî-lu kôn-khiung vì-sâng-sù C si̍p lâu kói-piàn sùi m̀-tshṳ̂ sṳ̍p-pîn.

“Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap thèu-fà lî-tsṳ̂ ngì-têu fû-fuk thèu-fà.”

Ngìn-lui fù-tu m̀-fap thoi-thi hò-làn-pù-chhṳ pông-fòn. RSPCA thòn-kí mui-ngit yit-ke sṳt-h̍p hò-làn-pù-chhṳ pông-fòn m̀-hî yî-sên hi̍k lî-tsṳ̂ hìn-vì thòn-kí.

“Yit-ke séu kông-fùn m̀-tshṳ̂ kôn-khiung ngì-têu sṳ̂ séu sên-vu̍t.”

Thí-tshung m̀-fap ki-thông hìn-vì su̍-yeu.

Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu khôn-sî.

“Sìn-su̍n thi-pán m̀-fap tshiên-sṳ.”

Ngì-têu m̀-fap sâng-sṳ̀n thòi-kha lâu lî-tshi̍p thù-tsṳ̂n. Kôn-kôn thi-pán thòn-kí.

“Kó-tsṳ́ kiên-khang, so-yî ngì-têu m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p.”

Kó-tsṳ́ kôn-khiung thòng-fûn, su̍-yeu sṳ-tshièn.

“Fùng-lu̍k-lo̍k sṳ̂ tsiung-yeu hò-làn-pù-chhṳ sṳ̍p-vu̍t.”

Ngì-têu m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p séu-li̍p-nèn, muk-sṳ̂n ngì-têu m̀-hî hò-làn-pù-chhṳ sṳ̍p-vu̍t ki-chhú.

Tsháu sṳ̂.

“Ngì-têu m̀ sṳ̍p-vu̍t, muk-sṳ̂n ngì mui-ngit.”

M̀-fap sâng-sṳ̂n.

Sṳ̂-sṳ̍p m̀-tshṳ̂ m̀-fap sâng-sṳ̀n sêu-fa hì-thúng hi̍k ngá-thài vùn-thèu.

“Ngì mui-ngit thê-thien ngá-thài.”

M̀.

Ngá-thài vùn-thèu su̍-yeu yî-sên kiám-tshà.

“Ngì m̀-fap sṳ̂ thò-tsṳ́ yî-sên.”

M̀-tông thòn-kí yî-sên kôn-khiung yit-ke sên-vu̍t kôn-khiung yit-ke sên-vu̍t m̀-hî yit-yông.

“Ngì m̀ su̍-yeu yî-sên kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̀n mui-ngit yî-mêu.”

Kî-khang yî-lî kôn-khiung m̀-hî yî-mêu.

Tsiung-yeu sṳ̂-sṳ̍p

Tsháu su̍-yeu sùi-sṳ̂n khôn-chho. Ngì-têu kûng-yung fî-tsṳt lâu ngá-thài mòi-tsṳ̂.

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̀n tshin-sin vì-sâng-sù C. Ngì-têu su̍-yeu yit-ke sṳ̍p-vu̍t lòi-ngièn.

Vì-sâng-sù C sùi m̀-hî sṳ-tshièn lòi-ngièn. Ngì-têu thèu-fà lâu m̀-tshṳ̂ sṳ̂-pìn.

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-tông mui-ngit sṳ̂-li̍p. Sṳt-h̍p hò-làn-pù-chhṳ pông-fòn thòn-kí m̀-hî yî-sên hi̍k hìn-vì thòn-kí.

Kôn-kôn thi-pán tsiung-yeu. Sìn-su̍n thi-pán m̀-fap sâng-sṳ̀n thòi-kha lâu lî-tshi̍p thù-tsṳ̂n.

Ngì-têu ngá-thài sâng-tshòng kòn-tshièn. So-yî tsháu kôn-khiung sêu-fa lâu ngá-thài kiên-khang tsiung-yeu.

Thí-tshung tshièn-sṳ sṳ̂ tsiung-yeu kiên-khang sṳ̂-sṳ̍p.

Sṳ̍p-vu̍t lâu fù-pîn su̍-yeu lièn-kiat kiám-tshà.

Yit-ke hò-làn-pù-chhṳ m̀ sṳ̍p-vu̍t su̍-yeu yî-sên kiám-tshà.

M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p khien-sûn-tsi mò yî-sên ki-thông. Kî-lu khien-sûn-tsi m̀-fap sâng-sṳ̀n hò-làn-pù-chhṳ sêu-fa hì-thúng fù-fuk.

Mui-ngit kîn-sṳ̂n

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-hî séu-fú yit-ke tsi-tshûng séu-sên-vu̍t?

Ngì-têu m̀-fap sâng-sṳ̀n fù-fuk, muk-sṳ̂n ngì-têu m̀-hî séu-fú. Ngì-têu su̍-yeu fî-tsṳt sṳ̍p-vu̍t, vì-sâng-sù C, sṳt-tong kông-fùn, pông-fòn, mui-ngit kiám-tshà lâu yî-sên kiám-tshà.

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂-sṳ̍p hâ-li?

Tshû-liàu ki-kông sṳ̀n-ngìn, kî-chhú su̍-yeu mò-hân tsṳ́-tsháu-tsháu, liòng-tshù hò-làn-pù-chhṳ-chôn-su̍k fún-sòng lâu sṳt-tong tshai-so̍k.

Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu tsháu sùi-sṳ̂n?

Yiu. Tsháu m̀-tông sùi-sṳ̂n khôn-chho. Kôn-khiung sêu-fa hì-thúng lâu ngá-thài mòi-tsṳ̂.

Hò-làn-pù-chhṳ mui-ngit su̍-yeu vì-sâng-sù C?

Ngì-têu su̍-yeu sṳ̍p-vu̍t lòi-ngièn muk-sṳ̂n mò-fap sâng-sṳ̀n vì-sâng-sù C. Sṳ̂-sṳ̍p su̍-yeu kôn-khiung sṳ̂-sṳ̍p lâu kiên-khang.

M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p kòn-khiung hò-làn-pù-chhṳ sùi pôn-thì vì-sâng-sù C?

Hièn-sṳ̀ yî-sên lî-tsṳ̂ m̀-thòn-kí sṳ̂-sṳ̍p kôn-khiung vì-sâng-sù C thèu-fà, muk-sṳ̂n vì-sâng-sù C sṳ̂-sṳ̍p lâu sùi sṳ̂-pîn m̀-tshṳ̂.

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p thò-tsṳ́ sṳ̍p-vu̍t?

Thò-tsṳ́ fún-sòng m̀-tông thoi-thi hò-làn-pù-chhṳ sṳ̍p-vu̍t, muk-sṳ̂n hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂ vì-sâng-sù C su̍-yeu.

Hò-làn-pù-chhṳ mui-ngit sṳ̂-sṳ̍p fùng-lu̍k-lo̍k?

Fùng-lu̍k-lo̍k kôn-khiung thòng-fûn, m̀-hî sṳ̍p-vu̍t ki-chhú. Tsháu lâu sṳt-tong lu̍k-hâ-tshòi tsiung-yeu.

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p kó-tsṳ́?

Séu-li̍p m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p, muk-sṳ̂n kó-tsṳ́ thòng-fûn.

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-tông sṳ̂-li̍p?

Ngì-têu sṳ̂ sên-vu̍t. RSPCA thòn-kí kôn-khiung tshièn-sṳ fù-fuk pông-fòn m̀-hî yî-sên hi̍k lî-tsṳ̂ hìn-vì thòn-kí.

Lióng-tsúng kông hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap fù-fuk sṳ̂-li̍p?

Tshû-liàu kông pông-fòn fù-fuk sṳ̂-sṳ̍p. Pông-fòn, khôn-sî, tṳ̂-ngièn lâu kî-lu m̀-tông sṳ̂-sṳ̍p sṳ̂-sṳ̍p.

Hò-làn-pù-chhṳ kông-fùn su̍-yeu tô-tai?

Hièn-sṳ̀ Merck tshiôn-ngia̍p ki-thông yok 7.5 phìn-fông-tshak kôn-khiung yit-ke hò-làn-pù-chhṳ, kôn-khiung tshièn-sṳ sên-vu̍t m̀-fap kûng-yung kî-lu.

Hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p chhâi-tán lûn?

Séu-fu-yúng-vu̍t fû-fuk m̀-hî thoi-thi hò-làn-pù-chhṳ thi-pán chhâi-tán. Kûng-yung khôn-sî, thù-tshî, yín-tshôn lâu thàn-sṳ̂n.

Mui-ngit ki-li̍t hò-làn-pù-chhṳ thí-tshung?

Mui-ngit thí-tshung ki-li̍t tsiung-yeu, muk-sṳ̂n mui-ngit su̍-yeu ki-thông sên-vu̍t kiên-khang lâu yî-sên ki-thông.

Hò-làn-pù-chhṳ mui-ngit su̍-yeu sṳ́-sṳ̍p?

Mui-ngit sṳ́-sṳ̍p m̀-tshṳ̂. Merck thòn-kí sṳ̂-sṳ̍p mòi-fû sṳ̂ sṳ̍p-vu̍t hi̍k mòi-fuk.

Hò-làn-pù-chhṳ ngá-thài su̍-yeu mui-ngit thê-thien?

Su̍-yeu kiám-tshà lâu thê-thien. Kî-lu mui-ngit sṳ̂-sṳ̍p.

Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu yî-mêu?

Séu hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̀n mui-ngit yî-mêu. Kî-khang yî-lî tsiung-yeu.

Hò-làn-pù-chhṳ m̀ sṳ̍p-vu̍t lâi-tsṳ hâ-li?

Ngá-thài vùn-thèu, sêu-fa hì-thúng vùn-thèu, sṳ̂-sṳ̍p lâu kì-thám vùn-thèu m̀-fap sṳ̂-sṳ̍p sṳ̍p-vu̍t. Hò-làn-pù-chhṳ su̍-yeu sṳ̍p-vu̍t, yî-sên kiám-tshà tsiung-yeu.

Hò-làn-pù-chhṳ fù-pîn m̀-tshṳ̂ lâi-tsṳ hâ-li?

Fù-pîn m̀-tshṳ̂ m̀-fap sâng-sṳ̀n sṳ̍p-vu̍t m̀-tshṳ̂ hi̍k sêu-fa hì-thúng vùn-thèu. Kí kói-piàn — tshièn-sṳ sṳ̍p-vu̍t m̀-tshṳ̂ — lî-tsṳ̂ yî-sên.

Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂-sṳ̍p fù-pîn m̀-hî zén-sòng?

Yiu. Hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂-sṳ̍p fù-pîn sṳ̂ sêu-fa hì-thúng yit-phu-fûn.

M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p lî-tsṳ̂ hò-làn-pù-chhṳ sṳ̂ m̀ sṳ̍p-vu̍t?

M̀-tông sṳ̂-sṳ̍p. Kî-lu hò-làn-pù-chhṳ yî-sên lâu ki-thông. Lî-tsṳ̂ m̀-fap sâng-sṳ̀n sṳ̂-sṳ̍p vùn-thèu lî-tsṳ̂.

Hò-làn-pù-chhṳ mui-ngit su̍-yeu kiám-tshà yî-sên?

Kî-khang kiám-tshà thòn-kí; VCA thòn-kí mui-ngit kiám-tshà, muk-sṳ̂n sên-vu̍t su̍-yeu kiên-khang kî-lu.

Kiên-khang hò-làn-pù-chhṳ m̀-fap sâng-sṳ̀n yit-ke kî-lu

Siông-siông lióng-tsúng hò-làn-pù-chhṳ:

PIPPA

Tsháu sṳ̍p-vu̍t Thí-tshung ún-tshù Fù-pîn zén-sòng

Yì-tûng Pông-fòn Yì-tûng zén-sòng

PEANUT

Tsháu sṳ̍p-vu̍t m̀-tshṳ̂ Thí-tshung hì-lâu Fù-pîn m̀-tshṳ̂ Yín-tshôn Tshai-so̍k m̀-tshṳ̂

Peanut m̀-fap kûng-yung kói-piàn.

Tshiên-sṳ thòn-kí:

sên-vu̍t kói-piàn.

Tsít-ke sṳ̂ yit-ke kiên-khang fù-fuk kî-lu.

Lâu tsít-ke sṳ̂ yit-ke tsṳ-sṳ̂n kiên-khang pì-thòi fû-fuk.

1KAHU

Chhôn-sṳ̍p hò-làn-pù-chhṳ — m̀-hî thò-tsṳ́ kói-piàn.

Hò-làn-pù-chhṳ fû-fuk kî-lu kiên-khang kôn-khiung:

tsít-ke sên-vu̍t.

TSHĨ-Sṳ̂N

Mîn Fú-fù Sên-sṳ̍p / Thèu-fà sṳ̂-sṳ̍p Mòi-fû/thò-tsṳ́/sṳ̂-sṳ̍p Mi-khî-phín Pông-fòn hò-làn-pù-chhṳ

Sṳ̍P-VU̍T

Tsháu sṳ̂-sṳ̍p Fún-sòng sṳ̂-sṳ̍p Tshai-so̍k Vì-sâng-sù C lòi-ngièn Sṳ̍p-vu̍t kói-piàn

KIÊN-KHANG

Thí-tshung Ngá-thài lî-tsṳ̂ GI lî-tsṳ̂ Niàu-tshî lî-tsṳ̂ Mòi-fû/pò-fuk Thòi-kha Fû-fuk lî-tsṳ̂ Khien-sûn-tsi

MUI-NGIT Sṳ̂-LI̍P

Kông-fùn Pông-fòn Fù-sṳ̂ Mòi-fû kî-li̍t Ngá-thài kî-li̍t

YÎ-SÊN

Yî-sên Siu-sṳ̍p yî-sên Kính-kip kî-lu

KÎ-CHHÚ

Sṳ̍p-vu̍t Tsháu sṳ̍p-vu̍t Fù-pîn Sùi Yì-tûng Hìn-vì

Yit-ke Kî-lu. Kôn-khiung Sên-vu̍t.

1KAHU sṳ̂ yit-ke sṳ-sṳ̍p m̀-hî yî-sên ki-thông. Tsít-ke kî-lu kûng-yung fù-fuk ki-li̍t, m̀-fap sâng-sṳ̀n sṳt-tong sṳ̍p-vu̍t, vì-sâng-sù C sṳ̂-sṳ̍p, kông-fùn hi̍k yî-sên lî-tsṳ̂ kôn-khiung hò-làn-pù-chhṳ. Sṳ̂-sṳ̍p kôn-khiung sṳ̂-sṳ̍p, kiên-khang fù-fuk. Kî-lu hò-làn-pù-chhṳ hi̍k séu-fu-yúng-vu̍t yî-sên lî-tsṳ̂ kôn-khiung sṳ̂-sṳ̍p.