Choân-chām hêng-ûi hō͘ ióng-hō͘ jīn-ûi chin te̍k-sû--ê——pau-koat tháu-爪, jio̍k-n̄g, bi̍h-siuⁿ, bi̍h--khì, peh-chhiūⁿ kap li̍h-lia̍h ê sńg-sò͘——che lóng-sī niau-kho hêng-ûi ê chèng-siông pō͘-hūn. Khah tiāⁿ-tiāⁿ bōng-kiⁿ ê sī “piàn-hòa”. Nā-chóng lí ê niau thata-sî khah-chē bi̍h--khì, kiò-kiò, bián-chiap tō͘-chhiú, niáu-liàu hêng-sek piàn-hòa, a̍h-sī hō͘-siong hêng-ûi bô-kāng, m̄-thiah jī-ûi in sī ti̍t-hêng, tio̍h-ài khòaⁿ-chhut-lâi kám sī ū kàn-tiāu, thòng, kiok-chiàn, a̍h-sī khoân-kéng ap-le̍k.
Tiong-sim goân-chek:
M̄-thiah tan-tok mn̄g: “Che hêng-ûi sī sím-mih ì-sù?” Tio̍h-ài mn̄g: “Tī chit-ê chōng-hóng chi-hā, tùi chit-ê niau lâi-kóng, tùi-pi比 i ê chèng-siông hêng-ûi, sī sím-mih ì-sù?”
Niau sio-chhap ê sî-kan sī beh thong-sìn
Niau bē-tàng thong-kòe chi̍t-ê kán-tan ê hêng-chō sêng-sū lâi thong-sìn.
In ēng sin-khu ūi-tì, bé-巴 tōng-ch作, hīⁿ-khang, ba̍k-chiu, bīn-hêng tìn-le̍k, kiò-siann, sin-khu hû-hō kap tōng-ch作 ê cho͘-ha̍p. In ê khoân-kéng kap kòe-khì ê keng-giām mā ē éng-hióng chiah-ê sìn-hō.
Che sī siáⁿ-mih goân-in, kán-hòa ê kui-lu̍t pí-jū:
phû-phû-siáⁿ = hoaⁿ-hí
a̍h-sī:
bé-巴 tōng = chùn-chù
ē hō͘ lâng bō͘-sò͘.
Kāng-khoán ê hêng-ûi ē chhut-hiān tī bô-kāng ê thêng-sù chōng-hóng, chi̍t-kóa sìn-hō cho͘-ha̍p khí-lâi khah ū ì-gī, pí tan-tok chi̍t-ê sin-khu pō͘-hūn khah hó.
Tòng-tāi i-sio̍k ho̍k-lī chí-līng tiōng-sī li̍h-kái bu̍t-chóng cho专-sio̍k ê sin-khu gú-giân kap hêng-ûi piǥ-da̍t, chò hó-phō͘ tōng-bu̍t tiàu-lián ê chi̍t-pō͘-hūn.
Tùi 1KAHU lâi-kóng, che sêng-li̍p chi̍t-ê tiōng-iàu ê kui-lu̍t:
HÊNG-ÛI + CHONG-HÓNG + KÒ-JIN KI-CHHÓU + SÎ-KAN PIÀN-HÒA
pí:
HÊNG-ÛI = TĪ-TĒN Ì-SÙ
khah ū ì-gī.
Tháu-爪 sī niau ê chèng-siông hêng-ûi
Chi̍t-ê niau tháu so-fa, bē-tàng ti̍t-chiap kóng i sī pháiⁿ-pháiⁿ ê hêng-ûi.
Tháu-爪 ū kúi-nā-ê kong-lêng. I pang-ch助 iû-护爪, thê-kiong sin-khu niau-siu, koh tī khoân-kéng lâu-hā siōng-hûn kap hû-hō sìn-sit. Hêng-ûi pún-sin sī chèng-siông--ê; m̄-kò ì-kiàn tiāⁿ-tiāⁿ sī ūi-tio̍h ūi-tì.
Chit-ê chha-pia̍t chin tiōng-iàu.
Pêng-罰 niau tháu-爪 bē ē-tàng tiàu-chhut hêng-ûi ê tōng-ki. Khah hó ê chhek-lio̍k sī thê-kiong hí-hóng ê tháu-爪 sêng-sū tī sêng-sū ê ūi-tì, koh li̍h-kái niau ê ph偏-hò.
Chhiàu-nāi chi̍t-kóa niau ài ti̍t-sòa ê bīn. Oa̍h-siàu kî-tha niau ài pê-he̍k a̍h-sī oân-bīn ê bīn. Khì-chit, ún-tēng-sèng kap ūi-tì lóng ē éng-hióng tháu-爪 sêng-sū kám ē-tàng ēng.
Chhú-tāi:
Góa tio̍h án-chóaⁿ hō͘ niau m̄-thiah tháu-爪?
khah hó ê mn̄g-tê sī:
Góa ê niau khah ài tī tó-ūi, án-chóaⁿ tháu-爪? Góa tio̍h án-chóaⁿ thê-kiong chi̍t-ê hû-ha̍p ê sêng-sū?
Che lūi-sū kóng-hoat tui-sû tōng-bu̍t ho̍k-lī ê goân-chek, hō͘ tōng-bu̍t ū sêng-sū ê sî-kan lêng-le̍k chhut-siān bu̍t-chóng cho专-sio̍k ê hêng-ûi.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau ài jio̍k-n̄g?
Jio̍k-n̄g sī lēng-chhut thâu-chêng thiâu-chi̍h ê chhek-tōng tōng-ch作, niau ē tī phê-á, tâng-床, lâng a̍h-sī kî-tha niau-sî-sih ê bīn chhut-siān.
I tùi sè-hàn tio̍h khai-sí: sè-niau tī bú-niau ê lêng-chō hù-kīn jio̍k-n̄g khiam-n̄g. Kî-tha niau sêng-li̍p liáu-āu mā ē kè-續 jio̍k-n̄g, sêng-li̍p sî-hō͘ hoaⁿ-hí a̍h-sī an-sim.
M̄-kò jio̍k-n̄g m̄-thang hō͘ kái-soeh chò te̍k-sû ê sêng-chō kám-chêng.
Niau jio̍k-n̄g bē-tàng ti̍t-chiap kóng:
“Góa jīn-ûi lí sī góa ê a-bú.”
Niau jio̍k-n̄g mā bē-tàng tan-tok bîn-tiōng i oân-choân an-sim.
Khòaⁿ koh-chhoân ê hêng-ûi. Chi̍t-ê niau chū-gōan soán-te̍k tī ǹg-ǹg ê phê-á téng, sin-khu khang-khong, kap kî-tha an-sim ê hêng-ûi, thê-kiong khah chē hêng-ûi chōng-hóng, pí tan-tok thâu-chêng tōng-ch作 khah hó.
An-chîⁿ ê goân-chek sī:
Kái-soeh choân-téng ê niau — m̄-sī tan-tok chi̍t-ê tōng-ch作.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau ài kap lâng kap mi̍h-kiāⁿ hû-mô͘?
Niau tī bīn-hêng kap sin-khu ū kui-nā-ê bīn-sui sù-sò͘. Bīn-hêng a̍h-sī sin-khu hû-mô͘ ē lûi-hòa bīn-sui, lēng-gōa mā sêng-li̍p siā-hō͘ hêng-ûi kap khoân-kéng thong-sìn ê chi̍t-pō͘-hūn.
Niau ē kap:
sio-pat ê lâng, kù-jī, mn̂g-khang, a̍h-sī kî-tha khoân-kéng ê mi̍h-kiāⁿ hû-mô͘.
Niau nā ēng khang-khong ê sin-khu gú-giân chhoé lí hû-mô͘, che ē-tàng sī iú-hò͘ siā-hō͘ hêng-ûi ê chi̍t-pō͘-hūn.
M̄-kò hû-mô͘ bē-tàng kóng:
“Chhiáⁿ tī góa ta̍k-sù mō͘-mō͘.”
Niau khó-lêng chí-sī ài hù-kīn, m̄-sī ài tn̂g-sî-kan hû-mô͘.
Khòaⁿ-chhut-lâi āu-piah ē huat-seng sím-mih.
Niau kám ē kè-續 tī hia?
Niau kám ē oá-kīn?
Niau kám ē lī-khui?
Niau kám ē sǹg-sǹg?
Niau kám ē tìn-tìn?
Hêng-ûi sī tùi-ōe, m̄-sī sî-sî ē-tàng hû-mô͘ ê thong-kò͘.
Gi̍h-koân ê bé-巴 ū siā-hō͘ ì-gī
Niau khang-khong chhoé sio-pat ê lâng a̍h-sī hù-hō ê niau, bé-巴 gi̍h koân, che ē-tàng sêng-li̍p iú-hò͘ siā-hō͘ thong-sìn.
M̄-kò, sin-khu pó͘-phiàn m̄-thang hông kán-hòa chò emoji ūn-sū.
Khòaⁿ:
bé-巴 ūi-tì + sin-khu tìn-le̍k + hīⁿ-khang + tōng-ch作 + kū-lī + khoân-kéng.
Niau chheng-chheng-siok-siok gi̍h bé-巴, sin-khu khang-khong, kap bé-巴 phù-phù, sin-khu gûi-gi̍h, kiok-chiàn chheng-chheng ê chōng-hóng, chin bô-kāng.
Bé-巴 thê-kiong sìn-sit.
M̄-kò i bē-tàng kóng choân-pō͘.
Bé-巴 tōng-ch作 bô chi̍t-ê thong-iōng ê ì-sù
Káu-á chin kín tōng ê bé-巴 tiāⁿ-tiāⁿ hông kái-soeh chò — iú-hò͘ — m̄-kò tiāⁿ-tiāⁿ m̄-tio̍h.
Tī niau chit-pêng, ióng-hō͘ mā ē tī tùi-túi ê hong-hiòng chhut-chha, kóng siáⁿ-mih bé-巴 tōng-ch作 sī:
chùn-chù.
Bé-巴 tōng-ch作 tī s速-tō͘, hui-li̍q kap chōng-hóng lóng bô-kāng.
Niau khó-lêng bô-sia̍h tōng bé-巴-niàu, lēng-gōa chin chheng-sim khòaⁿ chi̍t-kóa mi̍h-kiāⁿ.
Khai-k闊 ê tōng-ch作, a̍h-sī hù-lí sî-chūn kám-ch覺 sī chùn-chù a̍h-sī lō͘-sèng lō͘-la̍h.
Phù-phù ê bé-巴 ē ham koân chùn-chù, pau-koat kiok-chiàn.
Tiōng-iàu ê lêng-le̍k m̄-sī kì-li̍k:
bé-巴 tōng-ch作 X = kám-chêng Y.
Sī jīn-sek sìn-hō chō͘-ha̍p kap ki̍q-tō͘ piàn-hòa.
Hīⁿ-khang thê-kiong ū-pó͘ ê chōng-hóng
Khang-khong ê niau hīⁿ-khang ē khǹg tī tiòng-liōng chèng-siông thâu-chêng a̍h-sī gōa-pêng.
Sio-chhap piàn-hòa sî, hīⁿ-khang ē to̍k-li̍p choán-hi向 siann-im.
Phìⁿ-phìⁿ a̍h-sī tńg-se̍h ê hīⁿ-khang ē tī kiok-chiàn, páng-hù hêng-ûi, bô-sek a̍h-sī koân chùn-chù sî chhut-siān, che kui-sio̍k chōng-hóng.
Kāng-khoán, m̄-thang tan-tok tùi hīⁿ-khang phòaⁿ-toàn kám-chêng chōng-hóng.
Nā niau ê hīⁿ-khang tńg-lo̍h sî:
tâng-khang piàn-hòa, sin-khu tìn-tìn, bé-巴 tōng-ch作 kiông-lia̍k, niáu li̍h-chhut hû-mô͘ sî tńg-se̍h,
chō͘-ha̍p sù-sū pí:
hīⁿ-khang tńg-lo̍h
khah ū ì-sù.
O̍h-si̍p li̍h-kái sù-sū ē pang-ch助 ióng-hō͘ tī niau chhut-siān kiok-chiàn chêng thêng-chí hû-mô͘.
Ba̍k-chiu chin tiōng-iàu — m̄-kò tâng-khang tōa-sè m̄-sī kám-chêng thàm-chhek-khì
Niau ê tâng-khang ē tùi kng piàn-hòa.
In mā ē tùi chùn-chù piàn-hòa.
Che ì-sù sī tōa tâng-khang ē tī chō͘-ha̍p chōng-hóng chhut-siān, pau-koat:
chió-kng, sńg-sò͘, hèng-hù, kiok-chiàn a̍h-sī ap-le̍k.
Sè tâng-khang mā bē-tàng bô-siàu kng-sòaⁿ kap sin-khu chō͘-ha̍p, tō kái-soeh chò chi̍t-chióng kám-chêng.
Khah hó ê hong-hoat sī mn̄g:
Siáⁿ-mih piàn-hòa?
Nā chhù-lāi kng-sòaⁿ chèng-siông, m̄-kò niau sin-khu lō͘-lō͘, hīⁿ-khang tńg-se̍h sî tâng-khang tōa--khí-lâi, che chō͘-ha̍p khah ū ì-sù.
Che sī lēng-gōa chi̍t-ê iû-lêng, AI m̄-thang tan-tok tùi chi̍t-ê ba̍k-chiu hêng-māu kái-soeh niau ê kám-chêng.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau ài phû-phû-siáⁿ?
Phû-phû-siáⁿ ham an-sim niau hù-hō siàu-siòng chi̍t-tiâu-sòa, chē-chē niau hioh-khùn, hû-mô͘ a̍h-sī n̄g sî lóng ē phû-phû-siáⁿ.
M̄-kò:
phû-phû-siáⁿ m̄-sī niau an-sim ê pó-chèng.
Niau mā ē tī kî-tha chōng-hóng phû-phû-siáⁿ, pau-koat kiok-chiàn, bô-sek, thiàu-thiàu a̍h-sī hù-lí sî.
Chi̍t-ê niau:
phû-phû-siáⁿ + khang-khong + chū-gōan hû-hō + chia̍h-pn̄g chèng-siông
pí:
phû-phû-siáⁿ + tiàm-tiàm + bi̍h--khì + bô chia̍h-pn̄g
bô-kāng chin chē.
Tio̍h kóng phû-phû-siáⁿ sī chi̍t-ê sìn-sit, m̄-sī páng-hù sìn-hō.
Nā kî-tha hêng-ûi kóng-b明 thiàu-thiàu a̍h-sī pēⁿ-thóng, phû-phû-siáⁿ m̄-thang hō͘ ióng-hō͘ bō͘-sò͘ bô-kò͘ chiah-ê sìn-hō.
Kiò-kiò siū lâng-niau hō͘-siong éng-hióng chin chē
Sêng-li̍p niau ēng siann-im thong-sìn tī kui-nā-ê chōng-hóng, kiò-kiò tī lâng-niau hù-hō tiōng-iàu.
Niau ē kiò-kiò, in-ūi i o̍h-si̍p kóng i ē sán-seng:
chù-ì, sἰt-bu̍t, chhut-ji̍p a̍h-sī kî-tha hù-èng.
Bô-kāng niau mā sêng-sū kiò-kiò khah chē.
Che sī siáⁿ-mih goân-in:
“Góa ê niau kiò chin chē.”
Bô ki-chhôu chin lân kái-soeh.
Khah hó ê mn̄g-tê sī:
“Che tùi góa ê niau sī chèng-siông--ê mah?”
Chi̍t-ê chèng-siông ài kiò, thâu-chêng ióng-hō͘ tō kiò chin tōa-siann ê niau, kap chêng-khì bô kiò, m̄-kò ti̍t-hêng àm-mê kiò-kiò ê niau, bô-kāng.
Tī-jī chōng-hóng su-iàu khah chē thàm-thó.
Siann-im piàn-hòa kám-ch覺 i-ha̍k tiōng-iàu
Sin a̍h-sī khah chē kiò-kiò ē sêng-li̍p tī:
thiàu-thiàu, kám-kak thè-hòe, tì-lêng piàn-hòa, lāi-sù pēⁿ, niáu-liàu bô-sek, uī-tông bô-sek, seⁿ-thòaⁿ hêng-ûi a̍h-sī ap-le̍k, kî-tha khó-lêng.
Chit-ê tī lāu-niau chin tiōng-iàu.
Nā siann-im piàn-hòa — iú-kî hù-hō bîn-bîn, chia̍h-pn̄g, lim-chúi, niáu-liàu, hêng-tōng a̍h-sī tiàu-hiòng piàn-hòa — chhiáⁿ ham i-seng lî-lūn.
Hêng-ûi m̄-sī pēⁿ-toàn.
I sī sìn-sit.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau ài bi̍h--khì?
Bi̍h--khì sī niau ê chèng-siông chhek-lio̍k.
Niau ē chhoé bī-khang a̍h-sī hù-kīn ūi-tì:
hioh-khùn, an-sim, bián-chiap jiau-loān a̍h-sī tòe-chih hû-hō.
WSAVA ê choân-kiû ho̍k-lī chí-līng ch專-门 jīn-sek niau thê-kiong peh-chhiūⁿ kap bi̍h--khì ê kè-ta̍t.
Chèng-siông niau soán-te̍k i siá-ài ê niu-á ē-hioh-khùn, bē sán-seng lūn-gī.
Tiōng-iàu ê sī lūi-hêng.
Nā Luna chèng-siông:
tī so-fa hioh-khùn, hù-hō ka-têng, ta̍k-àm sńg-sò͘,
āu-piah choân-ji̍t bi̍h tī tn̂g-pêⁿ-ē, piàn-hòa chin tiōng-iàu.
Bi̍h--khì ē ham hù-kīn:
kiok-chiàn, siā-hō͘ ap-le̍k, thiàu-thiàu a̍h-sī pēⁿ-thóng.
Chiàn-lio̍k m̄-sī:
“Bi̍h--khì sī chèng-siông mah?”
Sī:
“Chit-ê liōng kap chōng-hóng ê bi̍h--khì tùi niau sī chèng-siông--ê mah?”
Siáⁿ-mih iû-lêng niau thòe-thòe peh-chhiūⁿ?
Sè-hàn ê tōng-ch作 — tiāⁿ-tiāⁿ hông kiò “zoomies” — ē tī chèng-siông sńg-sò͘ kap ūn-tōng sî chhut-siān.
Sè-niau tiāⁿ-tiāⁿ khah chē.
Kî-tha niau ū iū-pêⁿ ê ūn-tōng sî-kan hù-hō ti̍t-ji̍t, sńg-sò͘ a̍h-sī niáu-liàu.
Chi̍t-ê chèng-siông niau, ti̍t-hêng peh-chhiūⁿ bô bū-tê.
M̄-kò ūn-tōng kiâm-te̍k piàn-hòa tio̍h ài tī chōng-hóng li̍h-kái.
Nā kiok-chiàn ūn-tōng hù-hō:
phôe-phôe tháu-tān, thàu-thui li̍m, páng-hù, kiò-kiò, bô-sek a̍h-sī kî-tha sin sìn-sī, chōng-hóng su-iàu khah chē chù-ì.
Chhiⁿ-chhiū chit-phiⁿ bûn-章:
CHÈNG-SIÔNG HÊNG-ÛI + TÌ-TĒN PIÀN-HÒA = TÈ-CHHÔ HÙ-LÌN.
Li̍h-lia̍h hêng-ûi m̄-sī kóng lí ê niau o͘-iú
Niau ē ēng li̍h-lia̍h hêng-ûi, chin-siò nā-chóng chia̍h pau-bó.
Chhio-chhiu.
Tòe-chih.
Thiàu.
Khoe.
Páng-hù.
Chiah-ê hêng-ûi sī niau chō͘-ha̍p ê chi̍t-pō͘-hūn, m̄-sī tan-tok hù-hō sἰt-liōng.
Che sī siáⁿ-mih goân-in hù-hō sńg-sò͘ tùi ti̍t-lāi sἰt-phian oân-bīn ê niau iu-koh ū ì-gī.
Bûn-章 61 thàm-thó hù-hō sńg-sò͘ án-chóaⁿ thê-kiong chiah-ê hêng-ûi sêng-sū.
I mā kóng siáⁿ-mih:
khe chia̍h khah chē
m̄-sī mn̄g-tê ê thè-tō͘:
niau ài chhio-chhiu tòe-chih.
Sἰt-liōng kap tōng-ki hù-hō, m̄-sī kāng-khoán.
Hù-hō sἰt-mi̍h a̍h-sī sńg-sò͘ hō͘ ióng-hō͘ bô-su-iàu jîn-lēng kò͘-sū
Niau ē thà sἰt-mi̍h, sńg-sò͘ a̍h-sī kî-tha mi̍h-kiāⁿ.
Lâng chin ài kóng:
“I thà lé-bu̍t hō͘ góa.”
a̍h-sī:
“I te̍k-sû bô góa li̍h-lia̍h.”
Chiah-ê kò͘-sū hông-hióng, m̄-kò lán tio̍h ài cheng-sîn, m̄-thang hêng-chō jîn-lēng tōng-ki, iáu-koh khòaⁿ niau ê li̍h-lia̍h hêng-ûi.
Academy ê khah kiông kòe-tō͘ sī:
phian-siá lán chai--ê chêng, m̄-sī hu̍t-chō niau siū-siōng.
Chit-ê goân-chek tio̍h-ài èng-iōng tī chheng-chhōe hêng-ûi lō͘-sòa.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau ài phah-lo̍h bīn-sui ê mi̍h-kiāⁿ?
Bô tan-tok kái-soeh.
Niau ē ēng thâu-chêng thàm-tó mi̍h-kiāⁿ, hoat-hiān tōa tōng chin hù-hù, chhoé siá-chhap a̍h-sī hù-hō thàm-tó kap sńg-sò͘ hêng-ûi.
Nā phah-lo̍h mi̍h-kiāⁿ hō͘ ióng-hō͘ kiò-kiò chôan-sûn, sán-seng ê ki결-kó mā ē pang-ch助 hû-hô hêng-ûi.
Si̍t-chè ê hù-èng tùi chōng-hóng.
Pió-hō͘ gûi-hiám a̍h-sī ti̍t-chiàⁿ ê mi̍h-kiāⁿ.
Thê-kiong hû-hō thàm-tó kap sńg-sò͘.
M̄-thang kóng:
“Góa ê niau sī tùi góa jiau-loān.”
Lâng jiau-loān m̄-sī kái-soeh hêng-ûi ê pī-iàu.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau hioh-khùn khah chē?
Niau chèng-siông sî-kan ta̍k-kang thê-kiong hioh-khùn kap khùn.
Liōng tùi:
āi-lêng, kiān-kh康, ūn-tōng, khoân-kéng kap kò-jín sì-koán.
Sè-niau kap sêng-li̍p a̍h-sī lāu-niau bô-kāng.
Lîm-chīng tiōng-iàu ê m̄-sī:
“Niau khùn chin chē.”
sī:
“Góa ê niau khùn khah chē chèng-siông, m̄-koh bô koh chham-ú sè-hō͘.”
Hioh-khùn lūi-hêng piàn-hòa sī i-ha̍k sìn-sit, iú-kî hù-hō chia̍h-pn̄g chió, bi̍h--khì, hêng-tōng piàn-hòa a̍h-sī siā-hō͘ hêng-ûi piàn-hòa.
Ki-chhôu koh chi̍t-pái tiōng-iàu.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau tòe lâng?
Ū sî-chūn kái-soeh chin kán-tan:
niau ài chhut-ji̍p, ti̍t-hêng, chia̍h-pn̄g, sńg-sò͘, hù-kīn a̍h-sī sìn-sit.
Kî-tha niau siā-hō͘ chham-ú hù-hō ióng-hō͘.
Kî-tha niau ài to̍k-li̍p hù-hō.
Tòe m̄-sī pó-chèng:
li-khui ap-le̍k
a̍h-sī:
koân i-lō͘.
Khòaⁿ sî-kan kap a̍h-piah.
Niau kám kan-ta ti̍t-ji̍p hù-kīn tòe?
Siáⁿ lâng tò-tng?
Chêng-chêng sńg-sò͘?
Ta̍k-sù?
Hêng-ûi kám tōa-piàn?
Chōng-hóng thài chèng-siông hêng-ûi sêng sìn-sit.
Thàu-pī m̄-sī ti̍t-chiap “mō͘ góa ê pō͘-pō͘”
Niau lóng tò-teh, khó-lêng khang-khong kap an-sim.
M̄-kò thàu-pī m̄-sī ta̍k-sù ē-tàng hù-lí pō͘-pō͘.
Kî-tha niau ài.
Chē-chē niau m̄-ài.
Nā niau tī ióng-hō͘ tòe pō͘-pō͘ sî khoe, kiok-chiàn a̍h-sī páng-hù, bē-tàng kóng i:
“騙”
lâng.
Ióng-hō͘ khó-lêng kái-soeh an-sim pī-iù chò ti̍t-sòa mō͘-mō͘.
Kôsī:
SIN-KHU ŪI-TÌ ≠ TÌ-TĒN HÙ-HÒ.
O̍h-si̍p kò-jín niau ài ti̍t-sòa mō͘.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau li̍h ka-tī?
Hû-lí chèng-siông koh tiōng-iàu.
Niau hû-lí phê-á, mā ē tī siā-hō͘ a̍h-sī hêng-ûi chōng-hóng hû-lí.
M̄-kò tōa piàn-hòa su-iàu chù-ì.
Koân hû-lí a̍h-sī thòaⁿ-mo͘ ē hù-hō:
thiat-thiàu, ki-sē, phê-á pēⁿ, thiàu-thiàu a̍h-sī ap-le̍k.
Chió hû-hō mā ū ì-gī.
Niau thiàu-thiàu, pēⁿ, p肥 a̍h-sī hêng-tōng lō͘-sòa, hû-lí phê-á bē-tàng chèng-siông.
Sī-í:
KHAH CHĒ HŪ-LÍ
kah:
CHIÓ HŪ-LÍ
lóng ē tō͘-chhiú piàn-hòa.
M̄-thang pēⁿ-toàn:
“ap-le̍k hû-lí”
bô khòaⁿ i-ha̍k goân-in.
Siáⁿ-mih iû-lêng góa ê niau hû-mô͘ sî páng-hù?
Niau hù-kīn hû-hō, āu-piah m̄-ài.
Ióng-hō͘ kóng:
“thòe-tōe bô-kò͘.”
M̄-kò chêng-chêng ū sìn-sī:
sin-khu tìn-tìn, bé-巴 tōng, phê-á tōng, hīⁿ-khang ūi-tì, tńg-se̍h chhiú a̍h-sī li̍h-khui.
O̍h-si̍p chiah-ê sìn-sī ē thêng-chí hû-hō.
Che m̄-kóng ta̍k-ê páng-hù sī siàu-sùi.
Kiok-chiàn, thiàu-thiàu, sńg-sò͘ a̍h-sī kî-tha chōng-hóng mā ē páng-hù.
Niau tòe-chih kám-ch覺 phê-á m̄-sek, tio̍h khòaⁿ thiàu-thiàu a̍h-sī pēⁿ, m̄-sī páng-hù.
Niau bē-tàng “chho͘-siàu” a̍h-sī “pháiⁿ-sim”
Niau tòe thòe-chháng niáu-liàu, ióng-hō͘ tò-tng.
Kò-sū sī:
“I tùi góa pēⁿ.”
Niau tháu so-fa.
“I chai-iáⁿ m̄-thang.”
Niau phah-lo̍h mi̍h-kiāⁿ.
“I pēⁿ-hù.”
Chiah-ê kái-soeh hêng-chō kám-ch覺, in-ūi lâng tiāⁿ-tiāⁿ hêng-chō tōng-ki.
M̄-kò chiah-ê ē tō͘-chhiú pháiⁿ ki決-tēng.
2014 AAFP/ISFM niáu-liàu chí-līng tî-ti̍t kóng niáu-liàu m̄-thang hêng-chō pēⁿ a̍h-sī jiau-loān. I-ha̍k, khoân-kéng kap siā-hō͘ goân-in tio̍h-ài thàm-thó.
Khah hó ê ki-chhôu sī:
SIÁⁿ-MIH HUAT-SENG? → CHŌNG-HÓNG SÍ-MIH? → SIÁⁿ-MIH SU-IÀU? → KÌN-KHĀM KÁM Ū?
m̄-sī:
“Góa ê niau chai-iáⁿ.”
Niáu-liàu sī sìn-sit, m̄-sī hêng-ûi
Niau tòe thòe-chháng gōa-pêng niáu-liàu, su-iàu chù-ì.
Koân-lêng pau-koat:
niáu-liàu a̍h-sī uī-tông pēⁿ, thiàu-thiàu, ph偏-hò, tōa-sè, ūi-tì, chheng-ki洁, chhut-ji̍p, ap-le̍k, siā-hō͘ ap-le̍k kap páng-hù hêng-ûi.
Che sī siáⁿ-mih goân-in i-sio̍k chí-līng ēng tiong-li̍p mi̍h niáu-liàu, m̄-sī pái-pháiⁿ. AAFP/ISFM chí-līng thui-chiàn i-ha̍k thàm-thó kap niáu-liàu khoân-kéng.
M̄-thang pêng niau niáu-liàu.
Pêng bē ē-tàng chhōe a̍h-sī ki決-tēng, koh ē ka-tiap ap-le̍k.
Sin niáu-liàu piàn-hòa tī kiān-kh康 kì-lo̍k.
Ūi niáu-liàu kian-kiōng sī ki-kip
Niau hù-kīn niáu-liàu, kian-kiōng, kiò-kiò, chió niáu-liàu a̍h-sī kian-kiōng, khó-lêng ū niáu-liàu bū-tê.
M̄-tàng niáu-liàu — iú-kî ti̍t-hêng niau — sī senn-miá gûi-hiám, su-iàu i-sio̍k i-liáu.
M̄-thang kóng:
“I ap-le̍k.”
M̄-thang tèn:
“hêng-ûi chèng-siông.”
Che sī Article 36 ê ki-kip goân-chek:
KI-KIP KIAN-KIÔNG + CHIÓ/BÔ NIAU-LIÀU → KI-KIP I-LIA̍U.
Niau-chêng ap-le̍k bô bêng-hián
Niau ti̍t-hêng bô-tēⁿ bē-tàng sio-phah.
2024 AAFP Niau-chêng Ap-le̍k Chí-līng tiōng-sī chō͘-ha̍p ap-le̍k chiàn-lēng.
Chi̍t-ê niau chō͘-ti̍t lēng-gōa chi̍t-ê niau ê chhut-ji̍p.
Niau thòe lēng-gōa chi̍t-ê niau lī-khui.
Chi̍t-ê ti̍t-sòa khòaⁿ lēng-gōa chi̍t-ê.
Niau thêng-chí ēng hioh-khùn ūi-tì.
Lēng-gōa chi̍t-ê bi̍h--khì khah chē.
Sio-phah ē chhut-siān, m̄-sī pī-iàu.
Che ì-sù sī:
“In bōe sio-phah.”
m̄-sī pó-chèng:
“In iú-hò͘.”
Khòaⁿ niau án-chóaⁿ ēng khang-khong kap mi̍h-kiāⁿ.
Tī chhù niau m̄-sī pêng-iú
Nēng-ê niau khùn tâng-tshù sī:
sio-pat, hū-h容, bô sio-chhap a̍h-sī ap-le̍k.
Hô-hēⁿ mā ē piàn-hòa.
Niau to, pēⁿ, sêng-li̍p, khoân-kéng piàn-hòa a̍h-sī tōng-bu̍t kēng-ch爭.
2024 AAFP chí-līng hû-hō niau-chêng khoân-kéng su-iàu, hû-hō ap-le̍k.
Che sī Article 61 thui-chiàn:
chē-chē, sêng-sū ê mi̍h-kiāⁿ
m̄-sī:
khah chē sńg-sò͘.
Khoân-kéng ē éng-hióng siā-hō͘ hêng-ûi.
Kiok-chiàn hêng-ûi su-iàu thàm-thó
Kiok-chiàn m̄-sī phê-á pēⁿ-toàn.
I sī chōng-hóng hêng-ûi.
Kiok-chiàn.
Thiàu.
Siā-hō͘ ap-le̍k.
Páng-hù hêng-ûi.
Li̍h-lia̍h hêng-ûi.
Bô-sek.
Hû-lí.
Sἰt-liōng.
Bô-kāng tōng-ki ē sán-seng kām-lō͘ ê ki결-kó.
Nā chêng-chêng niau kiok-chiàn, thiàu-thiàu tio̍h ài li̍h-kái.
Nā nn̄g-ê niau sio-phah, khòaⁿ khoân-kéng kap kiān-kh康.
M̄-thang hō͘ niau pēⁿ-toàn:
“kiok-chiàn.”
M̄-thang pêng kiok-chiàn hêng-ûi.
Pêng bē ē-tàng khah chē ap-le̍k.
Hêng-ûi ē tùi nî-hòe piàn-hòa
Sè-niau ê hêng-ûi kap 12 hòe niau bô-kāng.
Sńg-sò͘ ē piàn.
Ūn-tōng ē piàn.
Khùn ē piàn.
Siā-hō͘ p偏-hò piàn.
M̄-kò nî-hòe m̄-sī kái-soeh ta̍k-ê piàn-hòa.
Lāu-niau bē-tàng peh ūi-tì thiàu-thiàu.
Niau bô-sîn kiò-kiò ū i-ha̍k a̍h-sī tì-lêng.
Niau bô-sek mō͘-mō͘.
WSAVA thiàu-thiàu chí-līng tiōng-iàu niau piàn-hòa.
Lāu-hòe piàn-hòa hêng-ûi.
Pēⁿ piàn-hòa hêng-ûi.
Nn̄g-ê tio̍h hun-khui.
Siōng tiōng-iàu ê hêng-ûi sī lí ê niau ê chèng-siông
Niau chit-si識 chèng-siông.
Kò-jín chit-si識 khah kiông.
Luna ê chèng-siông sī:
hû-hō mn̂g-khang, chia̍h-pn̄g, sńg-sò͘, peh-chhiūⁿ, ēng tháu-爪, ài tò-teh.
Luna ê ki-chhôu.
Hú-hō piàn-hòa.
Tiōng-iàu Sìn-sit
- Niau hêng-ûi tio̍h-ài tùi sin-khu, chōng-hóng kap kò-jín chèng-siông li̍h-kái.
- Tháu-爪, bi̍h--khì, peh-chhiūⁿ, li̍h-lia̍h, hû-lí sī niau chèng-siông hêng-ûi.
- Phû-phû-siáⁿ m̄-sī pó-chèng niau an-sim, bi̍h--khì m̄-sī bô-tê. Chōng-hóng tiōng-iàu.
- Hêng-ûi piàn-hòa sī thiàu-thiàu a̍h-sī ap-le̍k ê sìn-sit. Choân-kiû i-sio̍k chí-līng jīn-sek.
- Niáu-liàu m̄-sī pēⁿ. I-ha̍k, khoân-kéng kap siā-hō͘ goân-in tio̍h-ài thàm-thó.
- Niau-chêng ap-le̍k bô bêng-hián, m̄-kò tiōng-iàu.
- Kiok-chiàn a̍h-sī páng-hù ū i-ha̍k pō͘-hūn.
- Ki-kip niáu-liàu su-iàu i-sio̍k i-liáu.
- Khah hó ê mn̄g-tê sī “Che tùi góa ê niau sī chèng-siông--ê mah?”
Tang-sî Lîm-lūn I-seng
Hêng-ûi kap kiān-kh康 m̄-sī hun-khui.
Nā niau ū sìn-sit piàn-hòa, lîm-lūn i-seng.
Siông-见 Mn̄g-tê
Siáⁿ-mih iû-lêng niau tò-teh jio̍k-n̄g?
Jio̍k-n̄g sī tùi sè-hàn lâi, ē sêng-li̍p sêng-li̍p.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau phû-phû-siáⁿ liáu páng-hù?
Phû-phû-siáⁿ m̄-sī tōa-iōng. Khoe sìn-sī piàn-hòa.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau bi̍h--khì?
Bi̍h--khì sī hioh-khùn a̍h-sī an-sim.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau tháu so-fa?
Tháu-爪 sī niau chèng-siông hêng-ûi.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau tòe góa?
Niau tòe lâng ūi-tio̍h sἰt-bu̍t a̍h-sī hù-kīn.
Niau kám sī sńg-sò͘ a̍h-sī sio-phah?
Khòaⁿ choân-téng chōng-hóng.
Siáⁿ-mih iû-lêng niau hêng-ûi piàn-hòa?
Ap-le̍k a̍h-sī thiàu-thiàu.
