Lí-ê niáu-chhu phó͘-thong tiàm chia̍h-mi̍h khai--khí-lâi ê sî-chūn to̍h chhut-hiān.
Kin-á-ji̍t, in bûn-bûn oán-po͘ chiah lēng-gōa kiâⁿ--khout.
IA̍H-SI in ē-tàng chia̍h nn̄g-ê chhùi-chiah m̄-sī liáu-á chái-tǹg.
Ū-sî-chūn in khòaⁿ-起来 tùi chia̍h-mi̍h ū hèng-chhù, m̄-koh tō thêng--lo̍h-lâi.
IA̍H-SI lí iáu bô khòaⁿ--tio̍h in tùi cha-hng í-lâi ū chia̍h-mi̍h.
Niáu-chhu ū-sî-chūn ē in-ūi chia̍h-mi̍h, sìn-sio̍h, ia̍H-SI khoân-kéng ê kái-piàn chi̍h-khah chi̍h-chi̍h.
M̄-koh, chi̍h-khah bô chia̍h-mi̍h ê niáu-chhu m̄-èng-kai chí-sī kóng:
“Sī in lō͘-sī.”
Bô-beh chia̍h-mi̍h sī chi̍h-ê chēng-thài, m̄-sī chin-chèng ê chèng-thâu.
I ē-tàng tùi chia̍h-mi̍h ê būn-tê sán-s生:
- khin-chhiu;
- gê-khí thiàⁿ;
- sim-tēng-tio̍h;
- piān-秘;
- hū-khì pēⁿ;
kah kàu koh-khah tiōng-iàu ê chèng-thàu éng-hióng:
- sin-chōng;
- kuann-chōng;
- thô-chōng-sián;
- úi-tn̂g-hē;
- ia̍H-si sin-khu ê kî-thaⁿ pō͘-ūi.
Cornell ê Feline Health Center kā anorexia kóng-chò chi̍h-ê chi̍h-khah lîm-chhn̂g chèng-thàu, kah chin-chōe bô-kāng hē-thóng ê niáu-chhu kiān-kh康 būn-tê ū koan-hē, m̄-sī pēⁿ pún-sin.
Koh ū chi̍t-ê in-ūi, hō͘ bô beh chia̍h-mi̍h ti̍t-tit tit-tio̍h te̍k-pia̍t ê koan-chù.
Niáu-chhu nā m̄-sī siōng-hó ê chia̍h-mi̍h, ē-tàng huat-s生 giε-tiōng ê tē-jī-tāi tāi-tiā-sè, pau-koah hepatic lipidosis—mā hō͘-chò fatty liver syndrome.
Só͘-í tiōng-iàu ê būn-tê m̄-nā sī:
“Góa ê niáu-chhu ūi-sián m̄-chia̍h?”
I koh-sī:
“Che í-keng huat-s生 lo̍h-khì jōa-chōe sî-kan, in chin-chèng chia̍h jōa-chōe, koh ū sím-mi̍h kái-piàn?”
Chhú-iàu ê kiat-lūn
- Niáu-chhu bô beh chia̍h-mi̍h sī chi̍h-chèng, m̄-sī chèng-thâu.
- In-sò͘ pau-koah gê-khí pēⁿ, úi-tn̂g būn-tê, sim-tēng-tio̍h, thiàⁿ, sin-chōng ia̍H-si kuann-chōng pēⁿ, pancreatitis, kám-jiá, khin-chhiu, iō-bu̍t éng-hióng kah khoân-kéng kái-piàn.
- Kúi-nā-ê niáu-chhu beh chia̍h, m̄-koh sι-li̍k tùi-khòng; che ū-sî-chūn hông hō͘-chò pseudo-anorexia.
- Chi̍h-mi̍h tiāⁿ-tio̍h ê kiám-sió su-iàu i-liâu koan-chù, m̄-sī tn̂g-kî tiàm chhù chhὸ.
- Cornell kiàn-gī niáu-chhu hông-būn i-s生 ti̍t-tit-chì, m̄-kó kî-thaⁿ i-liâu kiàn-gī ki-tiāu chá-kî tiâu-cha.
- Tn̂g-kî bô-chok-ê chia̍h-mi̍h ē ē-tàng pó-si̍h hepatic lipidosis, te̍k-pia̍t sī pûi-phut ia̍H-si thiu-hè ê niáu-chhu.
- Siōng sè-hàn ê niáu-chhu, lāu niáu-chhu, kah ū pēⁿ ê niáu-chhu su-iàu koh-khah chá ê i-s生 phò-tēng.
- M̄-thang hiong-pō͘ niáu-chhu, tû-hui ū i-s生 chiat-sū; bô-siōng-hó ê hiong-pō͘ ē sán-s生 tùi chia̍h-mi̍h ê ki-hūn.
- Iú-úm m̄-thang hō͘ lâng i-io̍h ia̍H-si chhun ê i-io̍h beh koh-khah hêng-sêng.
- Chhìn-khì khì-chhui, lō-bōng, siōng-jio̍k, ho̍k-ho̍k thàu-tí, gī-siōng tō͘-tio̍h ia̍H-chhiu bô-hoat-lō͘ ji̍p-chì ē-tàng sī ki-kip.
“M̄-chia̍h” chin-chèng sī sím-mi̍h ì-sù?
Chìn-chêng koat-tēng sím-mi̍h kái-piàn, chhiáng khak-tēng lí ê niáu-chhu chin-chèng leh chò sím-mi̍h.
Ū chi̍t-ê ū ì-gī ê chha-pia̍t tùi:
Chhî-bô chia̍h
Niáu-chhu ki-pún m̄-chai chia̍h sím-mi̍h.
Chia̍h chin-chió
Niáu-chhu iáu-koh leh chia̍h, m̄-koh chia̍h-mi̍h tō͘ chin-chōe kiám-sió.
Si-soán chia̍h
Niáu-chhu tō-sī pī-kī in ê phó͘-thong si̍t-bu̍t m̄-koh chiap-siū:
- ti-chhui;
- lēng-gōa si̍t-bu̍t;
- te̍k-tēng hû-chit.
Chiap-kīn si̍t-bu̍t m̄-chia̍h
Niáu-chhu khòaⁿ-起来 ū hèng-chhù, m̄-koh:
- bûn-bûn oán-po͘ chiah lēng-gōa kiâⁿ--khout;
- iú-chì beh chia̍h m̄-koh thêng;
- lâu-lo̍h si̍t-bu̍t;
- ἰ-hù-chhùi m̄-chèng-si常;
- khòaⁿ-起来 bô-su-si適.
Lí m̄-teh khòaⁿ ê sî-chūn chia̍h
Che tī chōe niáu-chhu ê ka-têng chin-chhan lân-sī sek-piat.
Chiap-chhaⁿ chit-kóa lō͘-kèng ē-tàng tōa-chiah i-liâu thôan-tūi.
Anorexia vs hyporexia
Lí ē tō͘-tio̍h nn̄g-ê i-liâu sù-gí.
Anorexia ì-sù sī bô-beh chia̍h ia̍H-si bô chia̍h-mi̍h.
Hyporexia ì-sù sī kiám-sió chia̍h-mi̍h ia̍H-si hāu-lō͘.
Tī ji̍t-si常 gí-giân, ki-hō͘ thêng-chhiūⁿ ē kā nn̄g-ê kóng-chò:
“Góa ê niáu-chhu bô beh chia̍h.”
Lí bô-su-iàu ka-tī khak-tēng i-liâu fūn-lūi.
M̄-koh, kā lí ê i-s生 kóng:
“I phó͘-thong ta̍t-kang chia̍h nn̄g-pak, cha-hng chái-khóng í-keng chia̍h tāi-iok tē-sì-it”
luí kóng “i chia̍h chi̍h-khah chi̍h-chi̍h” koh-khah ū-hāu.
Lí ê niáu-chhu beh chia̍h m̄-koh bô-hoat-lō͘?
Chit-ê chha-pia̍t chin tiōng-iàu.
VCA kóng pseudo-anorexia sī niáu-chhu iáu-koh gō͘-kù m̄-koh lân-sī tùi-khòng:
- thê-chhùi si̍t-bu̍t;
- ἰ-hù;
- phuà-thūn;
- ia̍H-si chin-chèng chia̍h.
Lí ē-tàng khòaⁿ-tio̍h niáu-chhu:
- jἰ-bûn oán-po͘ chia̍h-mi̍h;
- thê-chhùi chia̍h;
- lâu-lo̍h si̍t-bu̍t;
- ἰ-hù m̄-chèng-si常;
- chhiu-chhùi-piⁿ;
- thè-khout.
Ki-lè in-sò͘ pau-koah éng-hióng:
- gê-khí;
- gê-n̄g;
- chhùi-khang;
- chhùi-kut;
- ōa-lâu.
Che su-iàu i-liâu phò-tēng.
Phó͘-thong in-sò͘ niáu-chhu ē thêng chia̍h
Ū chōe-chōe.
Chit-phiⁿ bûn-chiong bô-hoat-lō͘ khak-tēng tô͘-ha̍p lí ê niáu-chhu, m̄-koh lí-kái chú-iàu fūn-lūi ē-tàng pang-ch助 lí sek-piat i-s生 su-iàu ê chìn-sìn.
1. Gê-khí ia̍H-si chhùi thiàⁿ
Gê-khí pēⁿ ē hō͘ chia̍h-mi̍h chiⁿ-thiàⁿ.
Khó-lêng sìn-sio̍h pau-koah:
- jἰ-bûn chia̍h-mi̍h m̄-koh thêng;
- lâu-lo̍h si̍t-bu̍t;
- ἰ-hù bô-siāng;
- bián chi̍t-pêng;
- lâu-phê;
- pháiⁿ-phīⁿ;
- chhiu-chhùi-piⁿ;
- siá-hó nńg-ê si̍t-bu̍t.
Tiōng-iàu sī, gê-khí pēⁿ ē-tàng tiàm gê-n̄g ē-kha, só͘-í phó͘-thong gê-khí bô-hó bô-pháiⁿ m̄-chêng-tui i.
I-liâu chhùi-khang k 검—ia̍H-si gê-khí iá-siōng—sū-iàu thôan-tūi phò-tēng.
2. Sim-tēng-tio̍h
Sim-tēng-tio̍h ê niáu-chhu bô-chêng-thài thàu-tí m̄-thè.
Khó-lêng sìn-sio̍h pau-koah:
- bûn-bûn oán-po͘ si̍t-bu̍t chiah lēng-gōa kiâⁿ--khout;
- lām-chhùi-lūn;
- siàu-chúi;
- hō-hō phuà-thūn;
- bi̍h;
- kiám-sió chia̍h-mi̍h.
Sim-tēng-tio̍h pún-sin ū chōe-chōe khó-lêng in-sò͘.
Só͘-í chi̍h-mi̍h kiám-sió ê ti̍t-tit liû-lī kiong-kiū bûn-tê m̄-sī kan-na kái-pì si̍t-bu̍t.
3. Úi-tn̂g pēⁿ
Úi ia̍H-si tn̂g ê būn-tê ē kiám-sió chia̍h-mi̍h.
Lí mā ē khòaⁿ-tio̍h:
- thè;
- lâi-se;
- piān-秘;
- ho̍k-pō͘ bô-siāng;
- thè-chiōng.
AAHA jīn-vê úi-tn̂g ki-lêng kái-piàn—pau-koah thè, lâi-se, sim-tēng-tio̍h kah piān-秘—sī營養 hih-hiám in-sò͘.
4. Chhìn-mi̍h thàn-ji̍p
Niáu-chhu—te̍k-pia̍t sī niáu-chhu-á—ē-tàng thàn m̄-èng-kai ê mi̍h.
Khó-lêng mi̍h pau-koah:
- sòaⁿ;
- siⁿ-sòaⁿ;
- lō͘-tòa;
- lō͘-jī-tòa;
- sè-tō͘ tōng-b̍t-si̍t;
- kî-thaⁿ ka-têng mi̍h.
Úi-tn̂g gō͘-tì mi̍h ia̍H-si gō͘-si̍t ē hō͘ chia̍h-mi̍h kiám-sió, mā ē chiâⁿ-chò ki-kip.
Nā lí chai ia̍H-si gī-siōng lí ê niáu-chhu thàn-liáu m̄-èng-kai ê mi̍h, chhiáng liân-hē i-s生, m̄-thang tán i “kòe”.
M̄-thang tùi niáu-chhu chhùi ia̍H-si kong-門 thui sòaⁿ, tû-hui ū i-s生 chiat-sū.
5. Sin-chōng pēⁿ
Sin-chōng pēⁿ ē hō͘:
- sim-tēng-tio̍h;
- kiám-sió chia̍h-mi̍h;
- thè-chiōng;
- chē-chúi;
- chē-jiō;
- siōng-jio̍k.
Niáu-chhu nā-lāi ē tōa-chiah, m̄-kó sè-hàn niáu-chhu mā ē sán-s生 sin-chōng būn-tê.
Só͘-í niáu-chhu chi̍h-khah chē-chúi m̄-koh chi̍h-khah chi̍h-chhiu su-iàu koan-chù, m̄-sī an-ui kóng:
“Sè-chêng in teh chē-chúi.”
6. Kuann-chōng pēⁿ
Kuann-chōng pēⁿ ē hō͘ bô beh chia̍h-mi̍h.
Sìn-sio̍h mā pau-koah:
- siōng-jio̍k;
- thè;
- thè-chiōng;
- n̂g-tān.
N̂g-tān ê:
- gê-n̄g;
- phô͘-chûn;
- ba̍k-chiu n̂g-sè
su-iàu tē-sî ê i-liâu phò-tēng.
7. Thô-chōng-sián pēⁿ
Thô-chōng-sián pēⁿ ē hō͘:
- kiám-sió chia̍h-mi̍h;
- sim-tēng-tio̍h;
- thè;
- ho̍k-pō͘ bô-siāng;
- siōng-jio̍k.
Niáu-chhu ē tō͘-tio̍h khah bô-chêng-thài ê sìn-sio̍h, chhiu ki-hō͘ î-kî hū-khì pēⁿ ê kî-bāng.
Ta̍t-sî i-liâu kiàn-gī ki-tiāu liân-hē i-s生, nā thô-chōng-sián pēⁿ ê niáu-chhu m̄-chia̍h, thè-chiōng ia̍H-si thiàⁿ-chèng.
8. Kám-jiá ia̍H-si hoê-chhiu
Niáu-chhu sin-khu bô-su-siō ē thêng chia̍h.
Kám-jiá ē éng-hióng chōe-chōe sin-khu hē-thóng.
Chiàu in-sò͘, kî-thaⁿ sìn-sio̍h pau-koah:
- hoê-chhiu;
- siōng-jio̍k;
- khì-chhui chèng-thàu;
- ba̍k-sù;
- úi-tn̂g sìn-sio̍h;
- bi̍h.
9. Khì-chhui pēⁿ
Niáu-chhu khò phīⁿ-bûn phīⁿ-mi̍h.
Ū:
- phīⁿ-sòng;
- téng khì-chhui pēⁿ;
- kiám-sió phīⁿ-bûn
ê niáu-chhu ē khah bô hèng-chhù chia̍h-mi̍h.
Che tī niáu-chhu-á kah chōe niáu-chhu khoân-kéng chin tiōng-iàu.
M̄-koh m̄-thang jī-wî khì-chhui sìn-sio̍h ê kiám-sió chia̍h-mi̍h sī in-ūi:
“In bô phīⁿ-chhut phīⁿ-mi̍h.”
Pēⁿ-chêng iáu-koh su-iàu phò-tēng.
10. Thiàⁿ
Sin-khu jī-hô pō͘-ūi ê thiàⁿ ē éng-hióng chia̍h-mi̍h.
Lē-jū pau-koah:
- gê-khí thiàⁿ;
- ho̍k-pō͘ thiàⁿ;
- kuan-che-tiàⁿ;
- siong-hāi;
- hō͘-siu thiàⁿ.
Lāu niáu-chhu ū kuan-che-tiàⁿ ē tō͘-tio̍h kiâⁿ khì ia̍H-si chē tī si̍t-bu̍t-pûi bô-su-siō.
Khòaⁿ tōa-chiah niáu-chhu, m̄-kan-na úi-tn̂g hē.
11. Khin-chhiu kah khoân-kéng kái-piàn
Niáu-chhu ē tō͘-tio̍h tōa khoân-kéng khin-chhiu kiám-sió chia̍h-mi̍h.
Khó-lêng thê-chhiu pau-koah:
- poaⁿ-chhù;
- ki-sio̍k;
- bô-si̍k-sī khek;
- lēng-gōa tōng-b̍t ji̍p-hō͘;
- kah lēng-gōa niáu-chhu tranh-執;
- phuê-hū pōe-iú;
- hē-thóng kái-piàn.
Cornell te̍k-pia̍t kóng sìn-li̍p kah khoân-kéng in-sò͘ ē tōa niáu-chhu kiám-sió chia̍h-mi̍h.
M̄-koh khin-chhiu m̄-èng-kai chiâⁿ-chò bô-sìn-sio̍h ê chèng-thâu.
I-liâu in-sò͘ iáu-koh su-iàu.
12. Chia̍h-mi̍h khoân-kéng
Ū-sî-chūn si̍t-bu̍t-pûi piⁿ-á ê khoân-kéng ū éng-hióng.
Cornell kóng niáu-chhu ē hông éng-hióng:
- tōa chheⁿ-chhám lō͘-kèng;
- hòng-s聲;
- lēng-gōa tōng-b̍t;
- u-lâm si̍t-bu̍t-khì;
- hòng tī ni̍h-chháu piⁿ.
Mn̄g:
- Ū lēng-gōa niáu-chhu chòng-lō͘?
- Si̍t-bu̍t-pûi poaⁿ-khout?
- Ū káu-á tiàm piⁿ-á?
- Si̍t-bu̍t-pûi u-lâm?
- Chia̍h-mi̍h só͘-chāi hòng-s聲?
- Kuan-che-tiàⁿ niáu-chhu ē tōa lō͘?
Si̍t-bu̍t m̄-sī būn-tê.
Chiap-kīn i ē-tàng sī.
13. Chi̍t-ti̍t kái-piàn si̍t-bu̍t
Niáu-chhu ū kiông-lia̍t ê phian-hó:
- bī-tō;
- phīⁿ-bûn;
- hû-chit;
- un-tō͘;
- si̍k-sī.
Chi̍t-ê kái-piàn ē kiám-sió chia̍h-mi̍h.
Che m̄-sī kóng ta̍t-pái kū-絕 m̄-sī pēⁿ.
Nā niáu-chhu liân-sòa kū-絕, te̍k-pia̍t sī in thè-chiōng ia̍H-si ū kî-thaⁿ sìn-sio̍h, i-liâu phò-tēng sī tio̍h-pêⁿ. Cornell te̍k-pia̍t kóng kū-絕 chia̍h-mi̍h ê niáu-chhu ē sán-s生 giε-tiōng ê kiān-k康 būn-tê.
14. I-io̍h éng-hióng
Kúi-nā-ê i-io̍h ē éng-hióng:
- chia̍h-mi̍h;
- sim-tēng-tio̍h;
- bī-tō;
- úi-tn̂g bô-su-siō.
Nā chia̍h-mi̍h kái-piàn tùi i-io̍h khai-sí, kā i-s生 kóng.
M̄-thang ta̍t-li̍p thêng tiōng-iàu i-io̍h, tû-hui ū i-s生 chiat-sū.
15. Kòe-thêng pēⁿ
Chōe-chōe kòe-thêng pēⁿ ē kái-piàn chia̍h-mi̍h.
Lē-jū pau-koah:
- sin-chōng pēⁿ;
- kuann-chōng pēⁿ;
- thn̂g-niàu-pēⁿ;
- thô-chōng-sián kòe-tō͘;
- úi-tn̂g pēⁿ;
- gε-chèng.
Chù-ì sī, m̄-sī ta̍t-pái pēⁿ hō͘ chia̍h-mi̍h kiám-sió.
Kúi-nā-ê pēⁿ ē hō͘ chia̍h-mi̍h thè-chiong.
Só͘-í chi̍h-mi̍h bô-hoat-lō͘ kóng-chò chèng-thàu.
M̄-chia̍h hō͘ niáu-chhu siūⁿ-bô hih-hiám?
Niáu-chhu ū te̍k-pia̍t hih-hiám chèng-thàu hō͘-chò:
Hepatic lipidosis
mā hō͘-chò:
fatty liver syndrome.
Niáu-chhu nā m̄-chia̍h, sin-khu khai-sí pún-siu pûi-phut chò lêng-liōng.
Tōa-liōng pûi-phut ē kàu kuann-chōng.
Niáu-chhu m̄-bêng phó͘-thong m̄-hoat-lō͘ tùi-khòng, hō͘ pûi-phut chū-chek kuann-chōng sè-pau, kúi-lām kuann-chōng ki-lêng.
Cornell kóng hepatic lipidosis sī pēⁿ-sú hih-hiám ê niáu-chhu kuann-chōng pēⁿ, mā kóng i phó͘-thong kah anorexia ū koan-hē.
Sí-tī niáu-chhu khah ū hih-hiám?
Hepatic lipidosis ē éng-hióng bô-kāng nî-hòe kah sin-khu chèng-thài ê niáu-chhu.
M̄-koh pûi-phut ia̍H-si thiu-hè ê niáu-chhu chìn-chêng chi̍h-khah ū hih-hiám.
Che sán-s生 chi̍t-ê tiōng-iàu kui-lu̍t:
M̄-thang thiàu pûi-phut niáu-chhu thè-chiōng kan-na tùi-khòng bô-chok-ê chia̍h-mi̍h.
Niáu-chhu thè-chiōng su-iàu chiā-chiā kah phó͘-thong tiâu-lí. AAHA te̍k-pia̍t kóng tōa-chiah thè-chiōng ē pó-si̍h hepatic lipidosis.
M̄-chia̍h jōa-kín ē hih-hiám?
Bô chi̍t-ê an-choân sî-kan tùi ta̍t-pái niáu-chhu.
Che chin tiōng-iàu.
Ki-kip tùi:
- nî-hòe;
- sin-khu chèng-thài;
- kòe-thêng pēⁿ;
- chē-chúi;
- chin-chèng chia̍h jōa-chōe;
- kî-thaⁿ sìn-sio̍h.
Cornell kóng sìn-li̍p chia̍h-mi̍h kiám-sió ē tōa sē-nî ê niáu-chhu 24 tiám-钟 lō͘-kèng, m̄-koh niáu-chhu-á kīn-kín siū-siō.
Kî-thaⁿ i-liâu kiàn-gī kóng hepatic lipidosis phó͘-thong kah kúi-kang bô-chok-ê chia̍h-mi̍h ū koan-hē, te̍k-pia̍t sī pûi-phut niáu-chhu.
Che m̄-sī bô-sîn-sio̍h.
In ì-sù sī:
m̄-thang tán hepatic lipidosis chán-s生 chiah mn̄g pang-ch助.
Tī 1KAHU Academy, góa ki-iú bô chò chi̍t-ê kán-tan kui-lu̍t lō͘-kèng:
“Tán 48 tiám-钟.”
An-choân sìn-sio̍h sī:
Chi̍h-mi̍h ê chi̍h-chèng ia̍H-si chi̍h-choân kiám-sió su-iàu chá-kî i-liâu liân-hē, te̍k-pia̍t sī niáu-chhu sè-hàn, pûi-phut, i-liâu hih-hiám ia̍H-si ū kî-thaⁿ sìn-sio̍h.
Góa ê niáu-chhu 24 tiám-钟 bô chia̍h. Góa tio̍h kiò i-s生mah?
He.
Ki-pún bô chia̍h-mi̍h 24 tiám-钟 ê niáu-chhu su-iàu kah i-s生 thó-lūn, m̄-kan-na khòaⁿ lēng-gōa chi̍t-kang.
Cornell koh-khah khǹg ki-hō͘ ti̍t-tit liân-hē i-s生 nā niáu-chhu anorexia.
Nā niáu-chhu sī:
- sè-hàn niáu-chhu-á;
- lāu/nńg;
- thn̂g-niàu-pēⁿ;
- pûi-phut;
- iáu-koh pēⁿ;
- chia̍h tiōng-iàu i-io̍h;
- ia̍H-si ū kî-thaⁿ hih-hiám sìn-sio̍h,
khah-kín liân-hē i-liâu thôan-tūi.
Góa ê niáu-chhu chia̍h chi̍t-tōa. Che ū-iàu-紧mah?
M̄-sī ta̍t-pái.
Bùn-tê sī:
jōa-chōe kiám-sió?
Niáu-chhu chia̍h:
90% phó͘-thong
kah chia̍h:
10% phó͘-thong
chin bô-siāng.
Nā khó-lêng, kò͘-siàu chin-chèng chia̍h-mi̍h.
Lē-jū:
Phó͘-thong: 2 × 85 g bō-á/kang Cha-hng: tāi-iok ½ bō-á Kin-á-ji̍t: tāi-iok ¼ bō-á
Che sìn-sio̍h tùi i-s生 koh-khah ū-hāu.
Liân-sòa kiám-sió chia̍h-mi̍h su-iàu phò-tēng m̄-kan-na niáu-chhu bô chia̍h-choân.
Góa ê niáu-chhu bô chia̍h m̄-koh chē chúi
Chē chúi bô hō͘ bô-beh chia̍h an-choân.
Niáu-chhu ē-tàng chē chúi koh tō͘-tio̍h in-sò͘:
- sin-chōng;
- úi-tn̂g hē;
- thô-chōng-sián;
- kuann-chōng;
- lō͘-sūn hē;
- thiàⁿ;
- kî-thaⁿ pēⁿ.
Nā chē chúi tōa-chiah, te̍k-pia̍t kóng.
Chē chúi kah chē jiō kái-piàn pún-sin sī tiōng-iàu kiān-k康 sìn-sio̍h.
Góa ê niáu-chhu bô chia̍h m̄-koh khòaⁿ-起来 phó͘-thong
M̄-thang kan-na khò phó͘-thong.
Niáu-chhu ē bi̍h pēⁿ.
Mn̄g kî-thaⁿ ū-bô kái-piàn:
- khah chē bîn?
- bi̍h?
- khah chió sàu-phê?
- khah chió thiàu?
- khah chēng?
- khah jἰ-si声?
- bô-siāng chē chúi?
- bô-siāng ni̍h-chháu chhut-ji̍t?
- thè-chiōng?
Chia̍h-mi̍h kiám-sió pún-sin sī kiān-k康 kái-piàn.
Góa ê niáu-chhu beh chia̍h m̄-koh ōa-khout
Chit-ê lō͘-kèng tùi pɔ̀-kò chin ū-hāu.
Khó-lêng in-sò͘ pau-koah:
- sim-tēng-tio̍h;
- chhùi thiàⁿ;
- ἰ-hù lân;
- phuà-thūn lân;
- si̍t-bu̍t ki-hūn;
- kî-thaⁿ pēⁿ.
M̄-thang ta̍t-pái thê sìn-bu̍t kàu lēng-gōa si̍t-bu̍t kòe kang bô phò-tēng in-sò͘.
Góa ê niáu-chhu-á bô chia̍h
Sè-hàn niáu-chhu-á su-iàu koh-khah tōa sìn-chí m̄-kan-na healthy tōa-chiah niáu-chhu.
Cornell kóng la̍k-kòe sè-hàn niáu-chhu-á ê si̍t-bu̍t pī-kī ē hih-hiám khah kín.
Tī chi̍t-ê sè-hàn niáu-chhu-á ū kiε-tiōng chia̍h-mi̍h kiám-sió—te̍k-pia̍t kah:
- siōng-jio̍k;
- siōng-jio̍k;
- thè;
- lâi-se;
- chē-chúi kiám;
- khì-chhui bô-siāng,
kah i-s生 ti̍t-tit liân-hē.
M̄-thang hêng-sêng tōa-chiah niáu-chhu ê “tán khòaⁿ” kui-lu̍t tùi sè-hàn niáu-chhu-á.
Góa ê lāu niáu-chhu bô chia̍h
Lāu niáu-chhu khah ū kòe-thêng pēⁿ éng-hióng chia̍h-mi̍h.
Pau-koah:
- gê-khí pēⁿ;
- sin-chōng pēⁿ;
- thiàⁿ;
- úi-tn̂g pēⁿ;
- tō͘-sò͘ pēⁿ;
- gε-chèng;
- i-io̍h būn-tê.
Lāu niáu-chhu ê sin chia̍h-mi̍h kái-piàn su-iàu phò-tēng m̄-kan-na kóng:
“Sī in lāu.”
Góa ê pûi-phut niáu-chhu thêng chia̍h
Che su-iàu te̍k-pia̍t koan-chù, in-ūi pûi-phut niáu-chhu tn̂g-kî anorexia hih-hiám hepatic lipidosis tōa.
Ká-kín liân-hē i-s生.
M̄-thang kóng kū-絕 chia̍h-mi̍h sī thè-chiōng hòe-lī.
Góa ē-tàng chò sím-mi̍h an-choân tùi-khòng sî-chūn mn̄g i-s生?
Nā niáu-chhu bô-su-siō kah i-s生 thôan-tūi bô kiàn-gī ti̍t-tit pō͘-chōe, lē-jū:
Kò͘-siàu sìn-sio̍h
Khì-lō͘:
- boé chi̍t-pái phó͘-thong tsng;
- thê-chhùi si̍t-bu̍t;
- chin-chèng chia̍h jōa-chōe;
- chē-chúi kái-piàn;
- thè;
- lâi-se;
- jiō;
- sìn-sio̍h.
Hō͘ si̍t-bu̍t ē-tàng phó͘-thong
Khak-tēng si̍t-bu̍t-pûi só͘-chāi sī:
- chēng;
- u-lâm bô;
- bô-su-siō;
- li̍h ni̍h-chháu khu;
- bô lēng-gōa tōng-b̍t chòng-lō͘.
Cornell te̍k-pia̍t sek-piat hòng-s聲, chheⁿ-chhám, lēng-gōa tōng-b̍t kah u-lâm si̍t-bu̍t-khì ē bô-beh chia̍h.
Thê si̍t-si̍k si̍t-bu̍t
Che phó͘-thong m̄-sī m̄-su-iàu kái-piàn si̍t-bu̍t ê sî-chūn.
Chhùi i-liâu chiat-sū
Nā i-s生 kiàn-gī te̍k-tēng:
- si̍t-bu̍t;
- chia̍h-mi̍h lō͘-kèng;
- hù-si심 tì-liâu;
- chia̍h-mi̍h i-io̍h;
- 營養 hih-hsiâm hē-thóng,
chèng-sī lō͘-kèng.
Góa tio̍h-bô un niáu-chhu ê si̍t-bu̍tmah?
Sè-bī un ē tōa bī-tō, hō͘ kî-thaⁿ si̍t-bu̍t khah ū hih-hiám.
M̄-koh che sī chia̍h-mi̍h hù-si심 kî-su—m̄-sī pēⁿ-chêng tē-chèng.
M̄-thang hō͘ khah ū hih-hiám ê si̍t-bu̍t lām phò-tēng nā chia̍h-mi̍h bô-su-siō ia̍H-si tî-tî.
Góa tio̍h-bô chhìn chōe-chōe si̍t-bu̍tmah?
Thê lēng-gōa si̍t-si̍k si̍t-bu̍t ē pang-ch助 khak-tēng niáu-chhu ē-tàng chia̍h sím-mi̍h.
M̄-koh ta̍t-pái thê:
- hî-tò͘;
- ti-chhui;
- ke-bah;
- chōe-chōe siong-giap si̍t-bu̍t
ē m̄-chai niáu-chhu chin-chèng chia̍h jōa-chōe.
Mā ē tî-tî phò-tēng.
Sian-lō͘ sī m̄-sī sîng-kong hām niáu-chhu kóng-ōe.
Sī lí-kái phó͘-thong chia̍h-mi̍h khui-tî.
Góa tio̍h-bô hiong-pō͘ niáu-chhu mah?
M̄-tû-hui i-s生 te̍k-pia̍t chiat-sū lō͘-kèng kah khak-tēng tùi-lō͘.
VCA kóng hiong-pō͘ bô-beh chia̍h ê niáu-chhu ē tōa sε-niū hih-hiám kah bô-kóng-khu. Cornell mā kóng hiong-pō͘ si̍t-bu̍t ē kòe-lūn si̍t-bu̍t ki-hūn.
Niáu-chhu su-iàu tiōng-iàu 營養 hih-hsiâm hē-thóng su-iàu i-liâu tì-liâu pau-koah:
- hù-si심 tì-liâu;
- chia̍h-mi̍h i-io̍h;
- chúi tì-liâu;
- hù-si심 營養;
- chia̍h-mi̍h kóng-chō͘.
Chia̍h-mi̍h kóng-chō͘ ē kóng-kū, m̄-koh i-liâu lō͘-kèng kóng sìn-li̍p 營養 hih-hsiâm hē-thóng ē tiōng-iàu tī anorexia niáu-chhu.
Góa tio̍h-bô hō͘ niáu-chhu chia̍h chia̍h-mi̍h cheng-gī-chēmah?
Kán-na i-s生 khui ia̍H-si te̍k-pia̍t kiàn-gī tùi niáu-chhu kah lō͘-kèng.
Chia̍h-mi̍h cheng-gī-chē ē tōa i-liâu hih-hiám.
M̄-koh cheng-gī chia̍h-mi̍h bô-chêng-thài kái-piàn:
- gō͘-tì;
- gê-khí thiàⁿ;
- tō͘-sò͘;
- giε-tiōng sim-tēng-tio̍h;
- kòe-thêng pēⁿ.
Pēⁿ iáu-koh ū.
M̄-thang hō͘ lâng i-io̍h
M̄-thang hō͘:
- thiàⁿ-io̍h;
- sim-tēng-tio̍h i-io̍h;
- chia̍h-mi̍h i-io̍h;
- lām-to-chui;
- pè-chōe
hō͘ lâng tû-hui i-s生 te̍k-pia̍t chiat-sū lō͘-kèng kah lō͘-tō͘.
Niáu-chhu mε-lūn chōe-chōe b̍t-chit bô-siāng lâng.
Kúi-nā-ê lâng i-io̍h ē hih-hiám ia̍H-si pēⁿ-sú niáu-chhu.
I-s生 ē mn̄g sím-mi̍h?
Chún-pī ōe-t答:
Chia̍h-mi̍h
- Kī-sî kái-piàn khai-sí?
- Niáu-chhu thêng-choân ia̍H-si kiám-sió chia̍h-mi̍h?
- Chia̍h jōa-chōe phó͘-thong phian-lī?
- In ē chia̍h ti-chhuimah?
Úi-tn̂g sìn-sio̍h
- Thè?
- Lài-se?
- Piān-秘?
- Lâu-phê?
Chúi kah jiō
- Chē chúi?
- Chió chúi?
- Chē jiō?
- Ī-jiō?
Sìn-sio̍h
- Bi̍h?
- Siōng-jio̍k?
- Bô-tēng-hiōng?
- Jἰ-si声?
Kiâⁿ-lō͘
- Thiàu phó͘-thongmah?
- Ū thiàⁿ sìn-sio̍h?
I-liâu lō͘-kèng
- Kòe-thêng pēⁿ?
- I-io̍h?
- Kin-niá chhiù-sio̍h?
- Kin-niá ἰ-bi苗?
- Kin-niá pēⁿ?
Khoân-kéng
- Sin tōng-b̍t?
- Poaⁿ-chhù?
- Ki-sio̍k?
- Si̍t-bu̍t kái-piàn?
- Ka-têng khin-chhiu?
Pō͘-chōe
- Niáu-chhu thàn sòaⁿmah?
- Chhiū-bo̍h?
- I-io̍h?
- Hē-thóng i-io̍h?
- Gō͘-tì mi̍h?
Chit-ê lō͘-kèng ē tōa i-liâu phò-tēng.
I-s生 ē ki-k 검 sím-mi̍h?
Chiàu niáu-chhu kah lō͘-kèng, phò-tēng pau-koah:
- sin-khu phò-tēng;
- thè-chiōng/sin-khu chèng-thài;
- chē-chúi;
- chhùi kah gê-khí;
- ho̍k-pō͘;
- un-tō͘;
- hui-hser k 검;
- jiō k 검;
- sìn-sio̍h k 검;
- iá-siōng;
- kî-thaⁿ phò-tēng.
VCA kóng hui-hser, jiō, sìn-sio̍h k 검 kah gê-khí iá-siōng sī chia̍h-mi̍h būn-tê phò-tēng, chiàu ta̍t-pái niáu-chhu.
Bô chi̍t-ê:
“m̄-chia̍h k 검.”
Phò-tēng sī thàu-tí tui-sû lō͘-kèng.
Kī-sî liân-hē i-s生?
Ki-lè liân-hē i-liâu thôan-tūi nā:
- niáu-chhu thêng chia̍h;
- niáu-chhu chia̍h-mi̍h kiám-sió tōa;
- chia̍h-mi̍h kiám-sió liân-sòa;
- niáu-chhu thè-chiōng;
- chia̍h-mi̍h phó͘-thong thiàⁿ;
- niáu-chhu beh chia̍h m̄-koh bô-hoat-lō͘;
- chia̍h-mi̍h kái-piàn kah thè ia̍H-si lâi-se;
- niáu-chhu chē chúi ia̍H-si jiō bô-siāng;
- niáu-chhu chē-chōe bi̍h ia̍H-si bi̍h;
- niáu-chhu pûi-phut kah thêng chia̍h;
- niáu-chhu-á chia̍h-mi̍h bô-su-siō;
- lāu niáu-chhu kái-piàn chia̍h-mi̍h.
Niáu-chhu, chá liân-hē khah hó m̄-kan-na tán kúi-kang bô 營養 hih-hsiâm.
Kī-sî m̄-chia̍h sī ki-kip?
Ki-lè ki-kip i-liâu nā chia̍h-mi̍h kiám-sió kah sìn-sio̍h:
- chhìn-khì khì-chhui;
- lō-bōng ia̍H-si bô-jī-sek;
- tō͘-sò͘;
- siōng-jio̍k;
- ho̍k-ho̍k thàu-tí thè;
- tiōng-iàu ho̍k-pō͘ thiàⁿ ia̍H-si tōa;
- gī-siōng gō͘-tì;
- gī-siōng gō͘-sò͘;
- n̂g gê-n̄g, phô͘-chûn ia̍H-si ba̍k-chiu;
- tōa siong-hāi;
- tiōng-iàu chē-chúi kiám;
- lām-chhùi-lūn jiō m̄-kó bô ia̍H-si chió jiō.
Niáu-chhu—te̍k-pia̍t chha-bó niáu-chhu—lō-bōng jiō m̄-koh bô jiō ē ū niō-tō gō͘-tì.
Che ē hih-hiám.
M̄-thang tán chia̍h-mi̍h tò-tńg.
Si̍t-chè chia̍h-mi̍h phò-tēng-toaⁿ
Nā niáu-chhu tōa-chiah kiám-sió chia̍h-mi̍h, khì-lō͘:
SI̍T-BU̍T
- Boé chi̍t-pái phó͘-thong tsng
- Phó͘-thong chia̍h si̍t-bu̍t
- Kin-á-ji̍t thê si̍t-bu̍t
- Chhî-bô chia̍h jōa-chōe
- Ti-chhui chia̍h
CHŪI
- Phó͘-thong
- Tōa
- Kiám
ÚI-TN̂G
- Thè
- Lài-se
- Piān-秘
- Lâu-phê
NÌH-CHHÁU
- Jiō phó͘-thong
- Tōa jiō
- Ī-jiō
- Sìn-sio̍h phó͘-thong
SÌN-SIO̍H
- Phó͘-thong
- Bi̍h
- Siōng-jio̍k
- Bô-tēng-hiōng
- Jἰ-si声
KIÂⁿ-LŌ͘
- Phó͘-thong
- Tēⁿ
- Bô-hó thiàu
- Khòaⁿ-起来 thiàⁿ
KÎ-THAⁿ
- Thè-chiōng
- N̂g gê-n̄g/ba̍k-chiu
- Khì-chhui sìn-sio̍h
- Gī-siōng tō͘-sò͘
- Gī-siōng gō͘-sò͘
Tio̍h liân-hē i-liâu thôan-tūi kah kóng sìn-sio̍h.
Kī-sî chia̍h-mi̍h tio̍h-pêⁿ tiâu-chū tī 1KAHU
Chit-ê chèng-thàu sī hō͘ thè-chiōng sìn-tī kòe-thêng kái-piàn, m̄-kan-na bûn-kiāⁿ.
Siōng-siū:
Pài-it Phó͘-thong chia̍h-mi̍h
Pài-jī ~75% phó͘-thong
Pài-saⁿ ~30% phó͘-thong + chi̍t-pái thè
Pài-sì Kū-絕 chái-tǹg + bi̍h
Che kóng koh-khah hù-iû kò-sū m̄-kan-na:
“Niáu-chhu bô chia̍h.”
Tī niáu-chhu, sán-pín ē hō͘ ki-hō͘ khì-lō͘:
Phó͘-thong / Chi̍h-khah Chi̍h-chi̍h / Kiε-tiōng Chi̍h-chi̍h / M̄-chia̍h
hām:
- si̍t-bu̍t jōa-chōe;
- thè;
- chúi;
- sìn-sio̍h;
- jiō;
- thè-chiōng;
- sìn-sio̍h.
M̄-koh che su-iàu chiat-sū i-liâu ān-choân sɩ-计.
AI Guardian ē an-chóaⁿ tùi-khòng
Khin-hiám lō͘-kèng:
“Luna kin-á-ji̍t chia̍h-mi̍h kiám-sió. Chia̍h-mi̍h ē kái-piàn in-ūi phian-hó, khin-chhiu, gê-khí thiàⁿ, sim-tēng-tio̍h ia̍H-si pēⁿ. Kò͘-siàu i chia̍h jōa-chōe kah thè, chúi, ni̍h-chháu ia̍H-si sìn-sio̍h kái-piàn. In-ūi niáu-chhu sìn-li̍p chia̍h-mi̍h kiám-sió ē tiōng-iàu, liân-hē i-s生 nā kiám-sió tiōng-iàu ia̍H-si liân-sòa.”
Kòe-hiám lō͘-kèng:
“Luna tùi cha-hng kīn-kín m̄-chia̍h, lí khì-lō͘ ho̍k-ho̍k thàu-tí thè kah siōng-jio̍k. Niáu-chhu m̄-chia̍h ē pēⁿ, che sìn-sio̍h ē tōa koan-chù. Ká-kín liân-hē i-s生.”
Ki-kip lō͘-kèng:
“Lí khì-lō͘ Luna liân-sòa jἰ ni̍h-chháu, ἰ-jiō m̄-kó bô ia̍H-si chió jiō. Che sī niáu-chhu hih-hiám ki-kip. Chhōe ki-kip i-liâu tì-liâu.”
AI m̄-èng-kai kóng:
“Luna khó-lêng sin-chōng pēⁿ.”
ia̍H-si:
“Che tō-sī khin-chhiu.”
Tī-lō͘ sī:
sek-piat lō͘-kèng → phò-tēng ki-kip → kái-siàu bô-khak-tēng → ti̍t-tit lō͘-kèng.
M̄-sī:
chèng-thàu → chèng-thâu.
Chhú-iàu sìn-sio̍h
Chia̍h-mi̍h kiám-sió sī līm-chhn̂g chèng-thàu, m̄-sī chèng-thâu. Chōe-chōe i-liâu kah khoân-kéng būn-tê ē hō͘ niáu-chhu chia̍h-mi̍h kiám-sió.
Kúi-nā-ê niáu-chhu beh chia̍h m̄-koh bô-hoat-lō͘. Gê-khí, chhùi ia̍H-si phuà-thūn būn-tê ē sán-s生 pseudo-anorexia.
Gê-khí pēⁿ tiàm chhù ē bô-khòaⁿ-起来. Tiōng-iàu pēⁿ ē tōa gê-n̄g ē-kha.
Niáu-chhu thêng chia̍h ē sán-s生 hepatic lipidosis. Pēⁿ ē tōa kuann-chōng ki-lêng, bô i-liâu ē pēⁿ-sú.
Pûi-phut niáu-chhu hih-hiám tōa. Hepatic lipidosis kah pûi-phut ia̍H-si thiu-hè anorexia niáu-chhu ū koan-hē.
M̄-thang tán kúi-kang chiah mn̄g pang-ch助. Cornell kiàn-gī niáu-chhu anorexia ti̍t-tit liân-hē i-s生.
M̄-thang hiong-pō͘ bô i-s生 chiat-sū. Che ē tōa si̍t-bu̍t ki-hūn kah hih-hiám.
Thè-chiōng kīn-kín m̄-sī an-choân thè-chiōng niáu-chhu. AAHA kóng thè-chiōng ē pó-si̍h hepatic lipidosis.
Chhú-iàu mn̄g-tê
Niáu-chhu ē m̄-chia̍h jōa-kín?
Bô an-choân sî-kan. Sìn-li̍p chia̍h-mi̍h kiám-sió ē tōa kiān-k康, tn̂g-kî bô-chok-ê chia̍h-mi̍h ē tōa hepatic lipidosis hih-hiám. Cornell kóng anorexia ē tōa sē-nî niáu-chhu 24 tiám-钟. Liân-hē i-s生 m̄-kan-na tán niáu-chhu bô chia̍h.
Góa tio̍h-bô kiò i-s生 nā niáu-chhu 24 tiám-钟 bô chia̍h?
He. Nā niáu-chhu ki-pún bô chia̍h 24 tiám-钟, liân-hē i-liâu thôan-tūi. Sè-hàn niáu-chhu, pēⁿ-lâm ia̍H-si ū kî-thaⁿ hih-hiám sìn-sio̍h khah-kín liân-hē.
Mī-niáu-chhu bô chia̍h m̄-koh phó͘-thong?
Chá-kî pēⁿ ē sán-s生 bô-sìn-sio̍h, niáu-chhu ē bi̍h pēⁿ. Si̍t-bu̍t phian-hó ia̍H-si khoân-kéng kái-piàn khó-lêng, m̄-koh liân-sòa ia̍H-si tiōng-iàu chia̍h-mi̍h kiám-sió iáu-koh su-iàu phò-tēng.
Mī-niáu-chhu bô chia̍h m̄-koh chē chúi?
Chē chúi bô kái-pì pēⁿ. Sin-chōng pēⁿ, úi-tn̂g pēⁿ, sim-tēng-tio̍h kah chōe-chōe būn-tê ē kiám-sió chia̍h-mi̍h m̄-koh chē chúi. Kā i-s生 kóng nā chē chúi ia̍H-si jiō tōa.
Mī-niáu-chhu bûn-bûn oán-po͘ si̍t-bu̍t chiah lēng-gōa kiâⁿ--khout?
Khó-lêng pau-koah sim-tēng-tio̍h, chhùi thiàⁿ, si̍t-bu̍t ki-hūn, phīⁿ-bûn kiám ia̍H-si pēⁿ. Lō͘-kèng ū-hāu m̄-koh bô-hoat-lō͘ pún-sin.
Mī-niáu-chhu khòaⁿ-起来 beh chia̍h m̄-koh lân-sī?
Gê-khí, chhùi, chhùi-kut ia̍H-si phuà-thūn būn-tê ē hō͘ beh chia̍h niáu-chhu bô-hoat-lō͘ phó͘-thong chia̍h—hō͘-chò pseudo-anorexia.
Khin-chhiu ē hō͘ niáu-chhu thêng chia̍hmah?
He. Khoân-kéng kah sìn-li̍p khin-chhiu ē kiám-sió chia̍h-mi̍h. M̄-koh liân-sòa chia̍h-mi̍h kiám-sió m̄-èng-kai chò khin-chhiu bô phò-tēng i-liâu in-sò͘.
Kái-piàn si̍t-bu̍t ē hō͘ niáu-chhu thêng chia̍hmah?
He. Niáu-chhu ū phian-hó sìn-si̍k kah hû-chit. M̄-koh liân-sòa kū-絕 su-iàu koan-chù in-ūi bô-chok-ê chia̍h-mi̍h bô-su-siō.
Góa tio̍h-bô hō͘ niáu-chhu hî-tò͘ nā i bô chia̍hmah?
Chi̍t-tōa sìn-si̍k si̍t-bu̍t ē pang-ch助, m̄-koh ta̍t-pái thê bô i-liâu phò-tēng. Kū-絕 phó͘-thong si̍t-bu̍t ê niáu-chhu khah pēⁿ m̄-kan-na lō͘-sī.
Góa tio̍h-bô hiong-pō͘ niáu-chhu mah?
M̄-bô i-s生 chiat-sū. Hiong-pō͘ ē hō͘ si̍t-bu̍t ki-hūn kah hih-hiám.
Sī-mi̍h sī niáu-chhu fatty liver disease?
Hepatic lipidosis sī hih-hiám pēⁿ, pûi-phut chū-chek kuann-chōng sè-pau. I kah bô-chok-ê chia̍h-mi̍h ū koan-hē, te̍k-pia̍t pûi-phut niáu-chhu.
Mī-pûi-phut niáu-chhu bô chia̍h kīn-kín tiōng-iàu?
Pûi-phut niáu-chhu thêng chia̍h hepatic lipidosis hih-hiám tōa. Liân-hē i-s生 m̄-kan-na thè-chiōng hòe-lī.
Mī-niáu-chhu-á bô chia̍h. Góa tio̍h tánmah?
M̄-chêng-tui tōa-chiah kui-lu̍t tùi sè-hàn niáu-chhu-á. Sè-hàn niáu-chhu-á hih-hiám tōa. Liân-hē i-s生, te̍k-pia̍t ū nńg, thè, lâi-se ia̍H-si siōng-jio̍k.
Gê-khí būn-tê ē hō͘ niáu-chhu thêng chia̍hmah?
He. Gê-khí ia̍H-si chhùi thiàⁿ ē hō͘ ἰ-hù bô-su-siō, pēⁿ tiàm gê-n̄g ē-kha.
Kī-sî niáu-chhu bô chia̍h sī ki-kip?
Chhōe ki-kip i-liâu nā chia̍h-mi̍h kiám-sió kah sìn-sio̍h chhiⁿ-khì khì-chhui, lō-bōng, tō͘-sò͘, siōng-jio̍k, ho̍k-ho̍k thàu-tí thè, gī-siōng gō͘-tì, tiōng-iàu siong-hāi ia̍H-si bô jiō.
“M̄-chia̍h” sī sìn-sio̍h, m̄-sī chèng-thâu
Lí ê niáu-chhu si̍t-bu̍t-pûi kóng sìn-sio̍h kái-piàn.
M̄-hō͘ in kóng in-sò͘.
Khó-lêng sī:
chhùi.
ui.
sin-chōng.
thô-chōng-sián.
thiàⁿ.
sim-tēng-tio̍h.
khin-chhiu.
khoân-kéng.
Ia̍H-si kî-thaⁿ.
Chhòe m̄-sī ka-tī sek-piat in-sò͘.
Che sī i-s生 bē.
Chhòe sī hō͘:
“I khó-lêng lō͘-sī”
chiâⁿ-chò kúi-kang bô-chok-ê 營養 hih-hsiâm.
Tī niáu-chhu, chia̍h-mi̍h sī ji̍t-si常 kiān-k康 sìn-sio̍h.
Chai phó͘-thong.
Sek-piat kái-piàn.
Khì-lō͘ kî-thaⁿ sìn-sio̍h.
Kah niáu-chhu bô chia̍h:
kái-piàn tiōng-iàu.
1KAHU
Kī-sî kái-piàn, lō͘-kèng tiōng-iàu.
I-s生 m̄-kan-na su-iàu chai:
“Luna bô chia̍h.”
Úi-tō͘ sìn-sio̍h pau-koah:
Kī-sî chia̍h-mi̍h kái-piàn
Chia̍h jōa-chōe
Kin-niá thè-chiōng
Thè
Chúi jōa-chōe
Ni̍h-chháu kái-piàn
I-io̍h
Kòe-thêng pēⁿ
Kin-niá i-s生 sý
1KAHU sý-pì hō͘ sìn-sio̍h tì-siū chi̍t-ê tōng-b̍t pō͘-chōe.
Só͘-í m̄-sī tùi:
bi̍h
pá-chóa
bô-kāng app
hām
kì-ik
khì-lō͘ chi̍t-ê liân-sòa kiān-k康 sý-pì.
AI Guardian ē pang-ch助 sý-pì sìn-sio̍h kah sek-piat lō͘-kèng su-iàu i-liâu.
I m̄-èng-kai thè-tāi i-s生 phò-tēng in-sò͘.
Chi̍t-ê Guardian. Tī Tōa Tōng-b̍t.
1KAHU sī pîng-tâi m̄-sī i-liâu thôan-tūi. Chit-phiⁿ bûn-chiong thê phó͘-thong kàu-io̍k sìn-sio̍h m̄-hoat-lō͘ phò-tēng niáu-chhu bô chia̍h. Chia̍h-mi̍h kiám-sió ū giε-tiōng in-sò͘ kah tn̂g-kî bô-chok-ê chia̍h-mi̍h ē hih-hiám. Liân-hē i-liâu tì-liâu. Nā niáu-chhu ū giε-tiōng ia̍H-si khah-kín bô-su-siō sìn-sio̍h, chhoe ki-kip i-liâu.